Khosro Davami

Moon Light

2003-10-21T16:10:00.000-07:00

مهتاب

اول هيچ كدام باور نكرديم. آخر چطور ممكن بود؟ گفتم شايد ملكوتى داستانى سرهم كرده كه ما را دور هم جمع كند و دستمان بيندازد. ولى او كه اهل اين حرف‏ها نبود. آخر چرا من؟

گفت: آقاى جهانگرد! نويسنده‏ى قديمىِ داستان‏هاى جنايى! اين بار بنشين و داستانى را كه بر من رفته است بنويس!

جريان را باور نكردم. دستش انداختم. گوشى را گذاشت. دوباره زنگ زدم. صدايش مى‏لرزيد. خنده‏ام گرفت. گفت:

- مى‏دانستم روى تو نمى‏شود حساب كرد.

مى‏خواست دوباره گوشى را بگذارد. بعد از اصرارِ زياد قبول كرد كه جريان را برايم بگويد. اول قسمم داد كه مسأله بين خودمان بماند. گفت:

- اگر قضيه به خير و خوشى گذشت، هر طور كه خواستى بنويسش.

خواهش كرد كه قضيه را به شهين نگويم. گفت:

- مى‏دانى كه، شهين يعنى پرى، پرى هم يعنى همه‏ى شهر.

راستش به‏من قدرى برخورد. شهين هر عيبى هم كه داشته باشد حداقل اين حسن را دارد كه اگر از او بخواهم رازى را مسكوت بگذارد، جايى بازگو نخواهد كرد. صدايش آهسته‏تر شد:

- رفته بودم پشت حياط، كنار آلاچيق را بيل بزنم، بلكه بته‏اى چيزى بكارم. بيل، زير خاك خورد به يك چيز سختى. اول فكر كردم سنگه. دورش را كمى خالى كردم...

سكوت كرد. دنباله‏ى داستان روشن بود. اوّل دو سه تكه‏ى هلالى شكل، بعد چند بند انگشت و شايد آنطرفتر هم استخوانى مثل جمجمه‏ى سر. از ترس به داخل خانه آمده بود و بعد بلافاصله به من تلفن كرده بود. گفت:

- ديگر مى‏ترسم داخل حياط بروم.

مى‏خواست از خانه بزند بيرون. گفتم:

- بايد به زاهدى و كيانوش هم خبر بدهيم...

اول قبول نمى‏كرد. به زحمت به او قبولاندم كه بهتر است همه با هم به پشت حياط خانه‏اش برويم.

بازپرس با خود فكر كرد، چرا ملكوتى بجاى تماس با پليس، يا يك مقام ذيصلاح ديگر به يك نويسنده‏ى كم‏كار و بازنشسته‏ى داستان‏هاى پليسى تلفن مى‏زند؟ مهتاب، همسر ملكوتى، مدت‏هاست كه ناپديد شده است. آيا او دنبال شريك جرم مى‏گردد؟ شايد ملكوتى نويسنده را هم مقصر مى‏داند. به‏هرحال اسكلت‏ها مى‏توانند بقاياى هر جانورى باشند. سعى كرد كروكى محل وقوع حادثه را ترسيم كند. چاى را دم كرد. كاغذى را از كنار تلفن برداشت و نوشت:

پشت خانه، كنار آلاچيق، آنجا كه تاك‏هاى انگور از هر روزنى آويزان بود، مرد از توى جعبه‏اى قديمى، شرابى خاك گرفته را بيرون آورد. ليوان را برداشت، براى خودش جرعه‏اى ريخت و به نقطه‏اى خيره شد. ترس لابه‏لاى خطوط صورتش پيدا بود.

سرم را كه بلند كردم، شهين را ديدم كه مثل اجل معلق بالاى سرم ايستاده. گفتم:

- مرا ترساندى.

بلافاصله گفت:

- به‏خدا حدس زده بودم! اصلاً از اول هم معلوم بود كاسه‏اى زير نيم كاسه است. بيچاره مهتاب! چه سرنوشت تلخى.

بعد نگاهى از سرِ شك به من كرد و گفت:

- اصلاً به هيچ مردى نمى‏شود اطمينان كرد!

تازه متوجه قضيه شدم. گفتم:

- عزيز من! آخر اين چه اخلاق زشتيست كه دارى؟ مگر من به تلفن‏هاى تو گوش مى‏دهم كه تو اينكار را مى‏كنى؟

گفت: از روز اولش هم به اين ملكوتى اطمينان نداشتم! حتماً دختر بيچاره را سر به نيست كرده، حالا هم مى‏خواهد آدم زودباور و ساده‏لوحى مثل تو را شريك جرمش كند... نروى سراغش ها؟

گفتم: تصور مى‏كنم ملكوتى كمى خيالاتى شده. تنهايى توى آن خانه‏ى بزرگ و درندشت زده به‏كله‏اش.

گفت: حالا باز هم ماست مالى كن. نمى‏دانم چرا وقتى كه نوبت به رفقاى گرمابه و گلستانت مى‏رسد آنقدر ساده و زودباور مى‏شوى.

گفتم: خانم! باز هم شمّ كارآگاهيت گُل كرده؟ آخه چرا قصاص قبل از جنايت مى‏كنى؟ بگذار اول ببينيم اصل جريان چيست، بعد نتيجه‏گيرى كنيم.

گفت: مگر بار اوّل است كه اين حرف‏ها را مى‏زنم. آخر چطور ممكنست زنى يكباره از صحنه‏ى روزگار محو و نابود شود و كسى هم هيچ ياد و نشانى از او نداشته باشد؟

راستش كفرم در آمده بود... مى‏خواستم بگويم خانم جان! مگر خود تو نبودى كه شب و روز از اين زن ايراد مى‏گرفتى و مى‏گفتى دائم مى‏خواهد خودنمايى كند و مردها را دنبال خودش بكِشد، حالا چطور يكباره خوابنما شدى؟ فكر كردم قضايا را درز بگيرم بهتر است. گفتم:

- عزيزم، اصلاً مى‏دانى، ما هر چه خودمان را از اين جريان كنار بكشيم درست‏تر است. بايد ملكوتى را راضى كنم كه خودش را به دكتر اعصاب نشان بدهد شايد. قبول كند براى مدتى به يك جاى خوش آب و هوا برود، بلكه اگر از اين خانه‏ى لعنتى دور شود حال و روز بهترى هم پيدا كند!

شهين زيرچشمى به‏من نگاه مى‏كرد. مى‏دانستم حرف‏هايم را باور نمى‏كند.

زير دوش، همراه با ريختن قطره‏هاى آب جزئيات پرونده مثل آوار روى سر بازپرس ريختند. چشمانش را بست و گذاشت آدم‏ها در ذهنش جان بگيرند. چرا جهانگرد سعى در لاپوشانى قضيه داشت؟ چرا ديگران سكوت كرده بودند؟ روزى كه ملكوتى تنهايى به ميهمانى خانه‏ى جهانگرد رفته بود، وقتى در جواب پرسش بقيه اعلام كرد كه مهتاب رفته و ديگر هيچگاه بازنمى‏گردد، چرا كسى از او پرس و جو نكرد و چون و چرايش را نپرسيده بود؟

شخصيت‏ها را دوباره مرور كرد، شهين عامرى، معلم دبيرستان - حسن زاهدى، نقاش و مجسمه ساز - پرويز كيانوش، حسابدار و هنرپيشه‏ى سابق تئاتر - پرى كوثرى، خانه‏دار بهروز، شاعرى كه چند هفته قبل از مهتاب ناپديد شده بود و سرانجام عباس ملكوتى، استاد دانشگاه و نوازنده چيره‏دست ويلون... از زير دوش بيرون آمد. حوله را برداشت. يك لحظه چشمش به آئينه بخار گرفته افتاد. در جا خشكش زد. تصوير محوى از مهتاب در پشت سرش نمايان شد. اين ايده را نپسنديد. قبلاً هم اينجا و آنجا آمده بود. از حمام بيرون آمد پشت ميز كارش نشست. پرونده‏ى قطورِ ناپديد شدن مهتاب را پيش رو كشيد.

روايت جهانگرد

آمدن مهتاب، زندگى ملكوتى و شايد زندگى همه‏ى ما را هم تغيير داد. ملكوتى اولين بارى كه آندو را با هم در يك ميهمانى ديديم، با همان حجب هميشگى مهتاب را به‏عنوان همسرش معرفى كرد. باور كردن قضايا برايمان كمى مشكل بود. آيا در همان يكى دو ماهى كه او را نديده بوديم دست به‏كار شده بود؟ چرا بى‏خبر؟ همه‏ى سئوال‏ها را با همان شيوه‏ى هميشگى ماستمالى كرد. همه به مهتاب خيره شده بودند. پيراهن آبى بلندى بتن داشت. ملكوتى آنشب سرحال بود و دست در دست مهتاب راجع به هر مسئله‏اى اظهار نظر مى‏كرد. من كه او را هيچوقت آنقدر خوشحال و قبراق نديده بودم. اولين بار بود كه او را با زنى مى‏ديديم. حتى ظاهرش هم تغيير كرده بود. مرتب‏تر به‏نظر مى‏رسيد. آخر شب هم طبق عادت سال‏هاى قديم دوباره سازش را كوك كرد و آهنگ‏هايى را كه همه از آن خاطره‏ها داشتيم نواخت. مهتاب هم با صدايى گرم و مخملى با بقيه دَم گرفته بود و مى‏خواند.

بعد از آن مهتاب با حضورش به جمع ما رونقى ديگر داد. آمدن او مثل نفس تازه‏اى بود كه اول در ملكوتى و بعد ساير افراد جمع دميده شد. اوايل، شيوه‏ى زندگى ملكوتى مايه خنده و شوخى آدم‏هاى دور و بر ما بود. آدمى بى‏نظم و لاابالى و بى هدف كه به‏قول زاهدى مجموعه‏اى از اضداد بود. هرچند صباحى سراغ كارى مى‏رفت بعد كه دلش را مى‏زد، دوباره سر از جايى و كارى ديگر در مى‏آورد. آپارتمان كوچكش شبيه دكان سمسارى درهم و نامنظم بود. كتاب‏ها و مجلات به‏هم‏ريخته، ظرف‏هاى تلنبار شده توى دستشويى، قالى خاك گرفته و لباس‏هاى كثيفى كه با شلختگى اين طرف و آن طرف ريخته بودند. من به شوخى مى‏گفتم:

- ملكوتى همه چيز را آن‏جا و آن‏طور كه نبايد استفاده شود به‏كار مى‏برد. كيانوش مى‏گفت:

- اين خانه آن‏قدر بهم‏ريخته و كثيفه كه آدم خجالت مى‏كشه زن و بچه‏اش را اينجا بياره.

آنوقت‏ها سر و وضع ظاهرى ملكوتى هم دست كمى از بقيه‏ى چيزها نداشت. اغلب با موهاى آشفته و ريشى نتراشيده و پيراهن و شلوار و كراواتى كه هيچ هماهنگى با هم نداشتند در مجالس حاضر مى‏شد. بعد از آشنايى با مهتاب هميشه با سر و صورت مرتب و ادكلن زده و لباس‏هايى اطوكشيده و هماهنگ به ميهمانى‏ها مى‏آمد. آدمى كه عادت داشت هر روز تا لِنگ ظهر بخوابد و شب‏ها هم تا دير وقت اوقات را بگذراند، حالا به‏قول خودش هر روز صبح بلند مى‏شد و ورزش مى‏كرد و به موقع هم سر كار مى‏رفت. بعد از چندى از آن آپارتمان كوچك و تاريك به خانه‏ى بزرگ اما پُر دار و درختى در دامنه‏ى كوه نقل مكان كردند. از آن پس خانه‏ى ملكوتى و مهتاب پاتوق دائمى ما شد. خانه‏اى كه هر گوشه‏اش با سليقه‏اى خاص تزئين شده بود. شهين مى‏گفت:

- توى خانه‏ى ملكوتى و مهتاب همه چيز از تابلوى ديوار و گلدان روى ميز گرفته تا رنگ كاشى دستشويى و حوله و مسواك‏ها با هم هماهنگى دارند!

ملكوتى پشت حياط باغچه‏ى دِنج و مصفايى درست كرده بود كه از آن مى‏توانستى دامنه‏ى سرسبز كوه را تا قله ببينى. وقت آزاد ملكوتى توى اين باغچه مى‏گذشت. درخت‏هاى پر گل و سرسبزى كه عطر ميوه‏ها و گل‏هايشان سرتاسر خانه را گرفته بود، پيچك‏هايى كه از تمام ديوارهاى سنگى بالا رفته بودند، و بلبل و قنارى‏هايى كه آوازشان يك دم هم قطع نمى‏شد به خانه جلوه‏اى خاص و به‏قول زاهدى »اساطيرى« داده بود. همگى هفته‏اى يكى دو شب در آلاچيق پشت حياط جمع مى‏شديم. تاك‏هاى انگور با شاخه‏هاى پر ميوه كه از هر گوشه‏اى بيرون زده بود، عطر اقاقيها و محمديها، و طعم شراب خانگى ملكوتى هر آدم بى‏ذوقى را هم به صرافت سرودن و خواندن مى‏انداخت.

بازپرس خودكار را برداشت و نوشت: خطوط اصلى داستانى قديمى.

مى‏خواست داستان را همان گونه بازسازى كند كه در گذشته‏هاى دور ترسيم مى‏كرد. نوشت:

زمان: يك شب سرد و بارانى. مكان: سالن ميهمانى خانه‏ى ملكوتى. شخصيت‏ها: ملكوتى، جهانگرد و همسرش شهين، زاهدى، كيانوش و همسرش پرى، و سرانجام خود بازپرس. فضا: باد، تند و بى‏امان باران را به پنجره‏ها مى‏كوبد. قژقژ باز و بسته شدن در و پنجره‏ها همراه با صداى بادنماها فضا را براى صحنه‏اى آرمانى آماده كرده است.

شروع صحنه: بازپرس جلوى بخارى ديوارى رو به جمع ايستاده و با دقت يك يك شخصيت‏ها را زير نظر دارد. بطرى كنياك را برمى‏دارد و ليوان خود را پر مى‏كند. ملكوتى سرش را پايين انداخته و با دست‏هاى خود بازى مى‏كند. پرى دست در دست كيانوش روى مبل نشسته است. جهانگرد سيگارى آتش مى‏زند. بقيه به بازپرس چشم دوخته‏اند. گويى در جمع هيچ كس به ديگرى اعتماد ندارد. بازپرس براى خود سيگارى مى‏گيراند و كبريت نيمه خاموش را در بخارى ديوارى مى‏اندازد. دنباله‏ى داستان را مى‏داند. بارها آنرا نوشته است.

پنجره‏اى باز مى‏شود. پرده تكان مى‏خورد و قطره‏هاى باران روى كف خانه مى‏ريزد. ملكوتى بلند مى‏شود و پنجره را مى‏بندد. قطره‏هاى باران روى صورت و موهايش نشسته است.

بازپرس: خانم‏ها و آقايان! همه مى‏دانيم براى چه در اينجا جمع شده‏ايم. مهتاب مدتيست ناپديد شده است. از سه حال خارج نيست. ممكنست او به قصدى نامعلوم به جايى گريخته باشد، يا شايد در لحظه‏اى بحرانى، در گوشه‏اى دور به زندگى خويش پايان داده باشد، و سرانجام اينكه كس يا كسانى از اين جمع او را كشته‏اند...

از گلوى شهين صدايى شبيه آه خارج مى‏شود. ملكوتى دو طرف صورتش را با دست‏ها پوشانده است. كيانوش لبخندى بر لب دارد. بقيه با دقت به بازپرس چشم دوخته‏اند.

از زير دوش كه بيرون آمدم بخار غليظى سرتاسر حمام را گرفته بود. فضاى مه‏آلود حمام، صداى شرشر آب و اينكه زير دوش مجبور باشم چشم‏ها را ببندم هميشه مرا مى‏ترساند. از كجا معلوم كه مهتاب خودكشى نكرده باشد؟ آيا در اندرون آن زن پُر شور و سرزنده كه دقيقه‏اى آرام نمى‏نشست مى‏توانست درونى متزلزل و بيمار نهفته باشد؟

غرق در فكر و خيال خودم بودم. تيغ صورت تراش را برداشتم و به‏طرف آينه رفتم. بخار روى آينه را كه كنار زدم لحظه‏اى از ترس تكان خوردم. صدايى بى‏اختيار از گلويم خارج شد و تيغ از دستم افتاد. چشمم به روبدوشامبر صورتى رنگ افتاد. صداى شهين را شنيدم كه گفت:

- دلم براى همه‏تون مى‏سوزه.

بغض گلويش را گرفته بود. خم شدم و تيغ را از روى زمين برداشتم. گفتم:

- مرا ترساندى! براى يك لحظه فكر كردم...

گفت: باوجود همه‏ى بدبختى‏هايى كه سرش آمده هنوز فكرش هيچكدومتونو راحت نمى‏گذاره.

به درِ حمام تكيه داد و زد زير گريه. گفتم:

- عزيزم، آخه چرا آنقدر مسئله را بزرگ مى‏كنى؟ حرف حرفه كردن قضايا كه دردى را دوا نمى‏كنه. آخر چرا ما بايد قصاص قبل از جنايت كنيم؟ اول بگذار من بروم و ببينم قضيه از چه قراره. با هم به‏طرف اتاق رفتيم. هنوز گريه مى‏كرد.

روايت پرى

مى‏دونستم بالاخره روزى اين اتفاق مى‏افته. حتى يك بار به شهين گفتم بالاخره گندش در مياد. حيوونى، چه سرنوشت تلخى! وقتى يه نفر از يكطرف گرفتار چنون جونورى بشه، بعد هم ديگرون كار و زندگيشون را ول كنن و دنبال طرف بيفتن، آخرش خودش هم يه جورى قربانى مى‏شه. آقاى بازپرس! منكه هيچوقت نتونستم رابطه‏ى نزديكى با او برقرار كنم. مهتاب هميشه يه جور فاصله‏اى رو با زن‏هاى اطرافش حفظ مى‏كرد. زن‏ها بعد از يكى دو جلسه معاشرت و صحبت با هم خودمونى مى‏شن و راجع به خصوصى‏ترين نكته‏هاى زندگيشون حرف مى‏زنن. حالا مردها با سابقه‏هاى دوستى چند ساله و ادعاى يكدلى و رفاقت اصلاً تو فكرشون هم نمى‏گنجه كه راجع به مسائل شخصيشون صحبت كنن. مهتاب يه جور ديگه‏اى بود. كيانوش هنوزم فكر مى‏كنه اشكال از خود ما بود. اون آزاده هر طور كه مى‏خواد برداشت كنه. من كه فكر مى‏كنم مردم را نمى‏شه از ظاهرشون شناخت. آدم بايد به پشت ماسكى كه ديگران روى صورتشون مى‏گذارن توجه كنه، به لابه‏لاى خطوط صورت و حالت چشم‏ها ونگاه‏ها، آنجاست كه مى‏تونى رازهاى نگفته را ببينى... رابطه‏هايى كه ظاهراً هيچ كم و كسرى نداره و همه عاشق و معشوق يك‏ديگه‏ان ولى درونشون را كه مى‏بينى از ترس بخودت مى‏لرزى. حس مى‏كردم برخلاف آنچه كه مهتاب نشان مى‏ده از زندگيش راضى و خوشحال نيست. مردهاى اطراف هم كه قربونشون برم مثل اينكه ته دلشون قند آب كرده باشن، يه لحظه هم ازش غافل نمى‏شدن. هر كدوم بالاخره اگه نه هر روز، اقلاً يه روز در ميون بهش زنگى مى‏زدن و چند دقيقه‏اى باهاش خوش و بش مى‏كردن. آقاى بازپرس! زن‏ها اين چيزارو خوب حس مى‏كنن ولى معمولاً به‏روى طرف نمى‏يارن... اوايل كه خونه‏ى تازه رفته بودن خيلى شاد و سرحال بود. از همون اول حس مى‏كردم كه اين رابطه عمر چندانى نخواهد داشت. آخه ما كه بعد از سال‏ها معاشرت خصوصيات ملكوتى را مى‏شناختيم. اون از همون اول تنهايى زندگى كرده بود و به يه نوع زندگى هرچه پيش آيد، خوش آيد، عادت كرده بود. چنين آدمى چطورى مى‏تونست روحيه‏ى حساسِ يك زن، حالا هر زنى كه باشه را درك كنه؟ مگه آدمها يه شبه عوض مى‏شن؟ بدبين و شكاك بود، خودخواه بود، شلخته بود و خلاصه هر چيزى كه يك زن را از خودش دور كنه. توى ميهمانى‏ها مى‏ديدمش كه داره خون خودش را مى‏خوره و زيرچشمى مهتاب را مى‏پاد. يكى دو بار از پشت پنجره توى حياط ديدمشون كه با هم جنگ و دعوا مى‏كردن. دو سه بار ملكوتى به خانه‏ى ما زنگ زد و دنبال مهتاب مى‏گشت. يكروز سرزده براى كارى به خانه‏شون رفتم. وسط روز بود. هرچه در زدم كسى جواب نداد. داشتم نااميد مى‏شدم كه صداى پايى به‏گوشم خورد. مهتاب در را باز كرد. اولين بار بود كه او را بدون آرايش مى‏ديدم. موهاش به‏هم ريخته بود. حالتى غيرعادى داشت. رفتم تو. گفت:

- منو ببخش، رفته بودم توى زيرزمين كمى استراحت كنم...

زيرزمين؟ مگه جا قحطى بود؟ گفت:

- براى خودم اتاقكى درست كردم. آنجا بيشتر آرامش دارم...

نمى‏دونم صحبت ما به كجا كشيد. ساعتى بعد منو به اتاقش توى زيرزمين برد. اتاقى تاريك و نم‏گرفته كه با پنجره‏اى كوچك به كف حياط خانه باز مى‏شد. گليم كوچكى را وسط كف سنگى اتاق انداخته بود. يك ضبط صوت با چند نوار و دو سه تا متكا گوشه‏ى ديگر اتاق افتاده بود. چرا براى استراحت به گوشه‏اى از آن حياط سبز و درندشت نمى‏رفت؟ گفت:

- تنهايى مى‏ترسم برم توى حياط...

گويا ملكوتى شنيده بود كه لاشه‏ى حيوان براى قوت درخت و سرسبزى باغچه خوبه. اينجا و آنجا لاشه‏ى هر حيوونى را كه پيدا كرده بود پاى درخت‏ها چال كرده بود. نمى‏دونم چرا اونروز ترسيدم. گفت:

- ملكوتى از يه جا لاشه‏ى گرگ پيدا كرده و كنار آلاچيق پاى چفته‏ى انگور كاشته كه ميوه‏ش عطر و بو بگيره...

وقتى آروم خنديد من ترس را از لابه‏لاى دندون‏هاى چفت شده‏ش ديدم. گفت:

- توى آلاچيق كه مى‏شينم به زمين نگاه نمى‏كنم. فكر مى‏كنم گرگ‏ها از لابه‏لاى گل‏ها و چمن‏ها به‏من‏خيره نگاه مى‏كنن.

دلم مى‏خواست زودتر از اون خونه برم بيرون... اگه منم يكى دو ماهى توى اون اتاق خودم را زندونى مى‏كردم ديوونه مى‏شدم...

روايت كيانوش

جناب بازپرس، جريان قتل و خودكشى با اون خصوصياتى كه من از مهتاب مى‏شناسم يه وصله‏ى ناجوريه كه نه به تن اين رفيق ما مى‏خوره و نه به تن خودِ مهتاب كه الان شايد يه گوشه‏اى داره به ريش همه‏ى ما مى‏خنده. مى‏دونين، مهتاب تو يه شرايط قمر در عقرب و خاصى وارد جمع ما شد. كفگيرهاى همه ما مدت‏ها بود كه به ته ديگ خورده بود. نه حرف تازه‏اى براى گفتن داشتيم و نه كار تازه‏اى براى اجرا. همه از ديدن شكل و شمايل هم خسته شده بوديم. هيچكس چشم ديدن اون يكى را نداشت. مهمونى‏ها شده بود نقل اين خاطره و اون خاطره از عهد بوق كه اغلب هم تكرارى بودن و چنگى بدل نمى‏زدن. بعد هم يكى دو تا سرشون گرم مى‏شد و از هيچى بالاخره يه بحثى راه مى‏انداختن و ديگرون راجع بهش روده درازى مى‏كردن. خلاصه حرف‏ها مثل يه نوارى بود كه هر دو سه هفته يكبار مى‏ذاشتنش روى ضبط صوت. به‏محض اينكه رفيقمون جهانگرد صحبت مى‏كرد، همين شهين خانوم چند بار دستاشو به علامت دفعه‏هايى كه اين خاطره رو شنيده بالا پايين مى‏برد. همه مى‏خنديديم. ملكوتى كه سرش گرم مى‏شد يه مطلب رو چند بار پشت هم تكرار مى‏كرد. خلاصه كنم، حكايت ما ملال بود، اندر ملال، اندر ملال... اومدن مهتاب همه رو هوايى كرد. اول از همه ملكوتى را عاشق و دلخسته‏ى خودش كرده بود. بعدم كه شروع كرد يكى يكى روى ديگران كار كردن. توى رمز و رموز دلبرى درس خودش را خوب بلد بود. آخرش هم شكى ندارم با همون بچه ژيگولى كه شعرهاى سوزناك مى‏خوند گذاشت و رفت. ببين آقاى بازپرس، مهتاب از اون تيپ آدمايى بود كه دوست دارن افراد مثل پروانه دورش بگردن. مى‏رفت ميخ طرف مى‏شد تا يه چيزى ازش پيدا كنه. اگه طرف اهل شعر و از اين حرف‏ها بود يه دو سه تا غزل و قصيده مى‏آورد و جلوى اون يه چند تا سئوال مى‏كرد كه طرف فكر كنه آدم مهمّيه. اگر هم اون بابا اهل موسيقى و رقص بود بازم يه جورى باهاش اياق مى‏شد. اين ملكوتى بدبختم كه صم و بكم مى‏نشست و زاغ سياه ديگرون رو چوب مى‏زد. خب، همه هم كه يه جورى جلوى اون جانماز آب مى‏كشيدن و يه جورى رعايت رفيقمون رو مى‏كردن... واللَّه من كه سرم توى لاك خودم بود و به قول معروف به كسى حال نمى‏دادم. تازه همين يكيش براى هفت پشتم كافى بود تا چه برسه به يه تيپ مار خورده‏اى مثل مهتاب... با اين وجود، يكى دو دفعه رفته بود توى نخ بنده و ول‏كن معامله هم نبود. با خوندن دو سه تا كتاب و ديدن سه چهار تا فيلم و تئاتر، اصرار و اصرار كه چرا شما كار تازه نمى‏كنين و چه و چه... من راستش از همون اول هم حدس مى‏زدم كه اين دو تا به تيپ هم نمى‏خورن. آخه رفيق ما كجا و اين زنيكه هفت خط كجا. از اون روز اول به پرى گفتم اين خط و اينم نشون حالا ببين طرف كِى يه نفر رو پيدا مى‏كنه و ملكوتى رو قال مى‏گذاره. واقعيتش اينه كه من به اون بهروز كه چاك يخه‏شو باز مى‏گذاشت و هى چشماشو خمار مى‏كرد و ادا درمى‏آورد از همون روز اول هم اعتماد نداشتم. طرف اصلاً از يك جَنَم ديگه‏اى بود. مى‏دونستم از اون تيپ‏هاييه كه از همون اول دنبال شكار مى‏گرده. اينجور آدما وقتى هم كه به‏كام دل رسيدن نيست و نابود مى‏شن. اين طرف و اون طرف مى‏ديدم كه مهتاب گوشه و كنار يخه‏ى اين بهروز رو گرفته و پچ پچ مى‏كنن. رفيقمون ملكوتى به‏خودش مى‏پيچيد و دم نمى‏زد. بعد هم كه طرف توى ميهمانى‏ها هى حرف مى‏زد و راجع به يه سرى چيزا كه خودش هم ازشون سر در نمى‏آورد گنده‏گوزى مى‏كرد. يه دفعه وسط بحث، ملكوتى نه گذاشت و نه برداشت اونچنون خدمت طرف رسيد و پنبه‏شو زد كه آقا بهروز ساكت شد و از هفته‏ى بعد هم رفت و پيداش نشد... شما بگين، آخه چطور ممكنه اول يكى غيبش بزنه، دو سه ماه بعد هم مهتاب از صحنه‏ى عالم محو و نابود بشه؟ مگه ممكنه؟ شك ندارم كه حالا هم با هم هستن و دارن به ريش همه‏ى ما مى‏خندن. بعضى زنا اينجورين، دلشون مى‏خواد گل هر مجلس و محور هر محفلى باشن. اول همه رو جلب خودشون مى‏كنن، يه طورى كه هر كسى فكر كنه طرف كشته و مرده‏ى باباست. با هر كس يه جور بازى مى‏كنن. طرف هم كه فكر مى‏كنه على‏آباد شهريه و اون هم واسه‏ى خودش شده خوش تيپ شهر. بعد هم كه طرف رو توى چنگ خودشون گرفتن ولش مى‏كنن و مى‏رن سراغ يكى ديگه. حالا اين وسط تنها اتفاقى كه براى جمع ما افتاده اينه كه زنى يه عده آدم نديد بديد رو منتر خودش كرده، بعد هم با يكى گذاشته رفته و اين رفيق ما رو هم هپروتى كرده. آقاى بازپرس، شما اينجا ول معطلين و بى‏خود دنبال يه ماجراى عشقى پليسى مى‏گردين. اصلاً ماجرايى وجود نداشته. قبل از اين جريان ما براى خودمون يه دسته‏ى جمع و جورى داشتيم. درسته كه خسته شده بوديم ولى به هم‏ديگه انس گرفته بوديم. همين رفيق ما بالاخره به يه جور زندگى سگى عادت كرده بود، حالا يه نفر اومده همه‏ى كاسه كوزه‏هارو ريخته به‏هم...

روايت زاهدى

گفتم: من فرهادم، و بعد خواندم:

ببايد عشق را فرهاد بودن پس آنگاهى به مردن شاد بودن...

خنديد و چال گونه‏هايش نمايان شد. گفت:

- چرا سرخ شديد؟

سرم را پايين انداختم، عينكم را برداشتم و عرقِ پايينِ چشم‏هايم را پاك كردم. ديگر جوابى نداشتم. عشق آمده بود و سبزِ سبز در پاييزى‏ترين كنج اين باغ نشسته بود. برگشتم و تا صبح پاى بوم طرح زدم.

آقاى بازپرس! آيا برايتان اتفاق افتاده كه ساعت‏ها در ايستگاه قطار بنشينيد و آمدن و رفتن قطارهايى را كه از كنارتان مى‏گذرند تماشا كنيد؟ و بعد به خود نگاه كنيد و ببينيد كه روزها و ماه‏ها و سال‏ها به‏سرعت قطارها گذشته و شما در همان ايستگاه پير شده‏ايد؟

مدت‏ها بود كه دست و دلم بكار نمى‏رفت. شب‏ها با خودم خلوت مى‏كردم، ساعت‏ها قلم را در دست مى‏گرفتم، جلوى بوم مى‏ايستادم، با رنگ‏ها بازى مى‏كردم. همينطور طرح مى‏زدم، شايد يك جرقه، يك لحظه‏ى كارى، كار خودش را بكند و در من حسى را برانگيزد. اما همان خطوط محو و بى‏شكل بود كه مى‏آمد و رنگ‏هايى بى‏روح كه از پى قلم روى بوم پاشيده مى‏شد. حضور مهتاب همه چيز را تغيير داد. مدت‏ها بود كه در جمع ما ظاهر مى‏شد ولى بودنش هيچ حسى را در من نمى‏انگيخت. نه كه او، بلكه حضور هيچ كس ديگرى را حس نمى‏كردم. آدم‏ها و مكان‏ها وقتى به آن‏ها خو گرفتى، مثل تابلوها و اشياء قديمى خانه مى‏شوند كه فقط حضور دارند و تو ديگر آن‏ها را نمى‏بينى...

بعد از سال‏ها به اصرار بچه‏ها نمايشگاهى ترتيب داده بودم. شايد مى‏خواستند از اين طريق در من جوششى ايجاد كنند. شايد هم مرگ را مى‏ديدند كه در دو قدمى خانه‏ى من و ديگران چمباتمه زده و هر آن است كه زنگ خانه‏ى يكى را به‏صدا در آورد. اكثر كارهاى گذشته‏ام بود، يكى دو تا هم كار تازه‏تر. روز دوّم بود. نمى‏دانم شايد بعد از ظهر. خلوتِ خلوت بود. روبروى يكى از تابلوهايم ايستاده بودم. غرق در دنياى خودم بودم. زنگ صدايش هنوز در گوشم مى‏پيچد:

- هيچوقت فكر نمى‏كردم كسى زيبايى‏ها رو به اين ظرافت و قشنگى ببينه.

به‏طرف صدا برگشتم خودش بود با لباس سبز بلند و موهايى كه روى شانه‏هاى عريانش ريخته بود...

سلام كردم. خنديد. پرسيدم: تنها آمديد؟ جواب نداد. گفت:

- راجع به برگ‏هاى تبريزى مى‏گفتم، آنطور كه شما آن را كشيده‏ايد، برگ‏هايى كه در باد تكان مى‏خورند و تو آن سبزى روشن روى برگ را مى‏بينى و بعد بادى كه سفيدى شفاف پشت را آشكار مى‏كند. اينكه رنگ‏ها در هر لحظه جاى خود را به‏ديگرى مى‏دهند. برگ‏هاى تبريزى براى من هميشه لحظه‏اى اسرارآميز را تداعى مى‏كنند...

سال‏ها بود كسى با اين لحن درباره‏ى تابلوهاى من حرف نزده بود. پرسيدم:

- نگاه شما به كار من براى خودم هم تازگى دارد. گفت:

- بعد هم تنه‏ى بزرگ و سفيد تبريزى با آن گودال‏هاى قير كه تو گويى كسى دست در آن فرو برده است...

آنروز تا ديروقت راجع به نقاشى صحبت كرديم. اولين بار بود كه حضورش را با همه‏ى سنگينى حس مى‏كردم. دلم مى‏خواست ساعت‏ها بنشينيم و بحث كنيم. بايد مى‏رفت. از من خواست كه بيشتر راجع به نقاشى حرف بزنيم. گفت:

- فكر مى‏كنم كسى را يافته‏ام كه حس مشتركى از آدم‏ها و دنيا را داريم.

گفتم: به ملكوتى سلام برسان.

گفت: هميشه راجع به شما صحبت مى‏كند.

خداحافظى كرد و رفت.

آقاى بازپرس! دلم مى‏خواهد حس مرا درك كنيد. من آدمى نبودم كه به هيچ زنى كشش پيدا كنم چه رسد به همسر نزديكترين دوستم. در من جاذبه‏اى دوگانه عمل مى‏كرد. تمام آن شب در انتظار زنگ تلفن بودم. گفته بود چيزهاى ديگرى در تابلوهايم مى‏بيند كه بعداً خواهد گفت. برايتان پيش آمده كه سال‏ها در حسرت يك نگاه، در آرزوى ظاهر شدن كسى در آستانه‏ى در بمانيد كه قلبتان را تكان دهد و جانتان را دگرگون كند؟

فرداى آن روز تلفن كرد. مى‏دانستم كه خود اوست. سلام كردم. گفت:

- ديشب داشتم به تابلوهايتان فكر مى‏كردم. به‏خصوص به آن تابلو، به گنجشك‏هاى باران خورده‏اى كه روى سيم برق كز كرده‏اند، غمگينم كرد. چرا فضاى به آن تاريكى؟ همه چيز رنگ سياه و خاكسترى دارد.

گفتم: توى آن لحظه دنيا را آن‏طور مى‏ديدم.

چرا قبلاً متوجه نشده بودم؟ در ميهمانى‏ها خيلى كم حرف مى‏زد. گاهى هم همراه با ويلون ملكوتى مى‏خواند كه چنگى به‏دل نمى‏زد. گفت:

- به ملكوتى هم گفتم، سعى كنيد هفته‏ى ديگر حتماً به خانه‏ى ما بياييد...

خداحافظى كرد. نمى‏دانستم چه بگويم. دلم مى‏خواست به خانه‏ام مى‏آمد، جلوى رويم مى‏نشست و من طرحى از آن صورت و چشم‏ها مى‏زدم. آن شب كنار بوم نشستم و ساعت‏ها تبريزى‏ها را كشيدم، با شاخه‏هاى سبز و سفيد و گنجشكهايى در آسمانى آبى.

از روز بعد زنگ‏هاى تلفن شروع شد. گوشى را برمى‏داشتم. سكوت بود و باز سكوت. مى‏دانستم خود اوست ولى حرفى نمى‏زد.

گفتم: خسته‏ام. سال‏ها در ايستگاه‏ها نظاره‏گر واگن‏هايى بوده‏ام كه دم به‏دم پر و خالى شده‏اند. صدايى نمى‏آمد، مى‏دانستم كه مى‏خواهد از من بشنود. آنقدر ادامه مى‏دادم تا خسته مى‏شدم و به‏خواب مى‏رفتم.

هفته‏ى بعد به خانه‏شان رفتم. قبلاً گفته بود گل مريم، آنطور كه ناگهانى و بى‏دريغ عطرش را در خانه مى‏پاشد، دوست دارد. ملكوتى در را باز كرد. سرم را زمين انداختم. برق چشم‏هايش را با لبخندى كه به هيچ چيزى ماننده نبود مى‏ديدم. گل‏ها را بوييد. گفت:

- راستش را بگوييد از كجا فهميديد كه مريم را دوست دارم؟

چيزى نگفتم. آن شب دلم نمى‏خواست زياد پيششان بمانم. حالا فضاى آن آلاچيق با ملكوتى برايم خفقان‏آور بود. گفت:

- استاد، شما فقط براى دل خودتان نقاشى مى‏كشيد يا كه براى غريبه‏ها هم دست به قلم مى‏بريد؟

شيطنت نهفته‏ى چشم‏هايش را بعدها در تابلويى آورده‏ام.

گفتم: منظورتان چيست؟

گفت: مثلاً شما نبايد از خود براى اين دوستان قديمى‏تان يادگارى باقى بگذاريد؟

دنباله‏ى كار را مى‏دانستم. همان شب موضوع تابلو در ذهنم مهيا شده بود. آمدم خانه. دست به‏كار شدم. بالاى بوم نوشتم: ديدنِ خسرو، شيرين را در چشمه‏سار... بعد تا صبح و صبح‏هاى بعد نقش زدم و رنگ و رنگ كه از پى هم مى‏آمدند. آنجا كه خسرو كنار صخره‏اى به تماشاى شيرينِ گُل‏اندام نشسته كه در آب چشمه خود را مى‏شويد:

ز هر سو شاخ گيسو شانه مى‏كرد بنفشه بر سر گُل دانه مى‏كرد

اما هرچه طرح مى‏زدم، شيرين همان مهتاب مى‏شد با لبخندى كه چالِ زير چانه‏اش را نمايان‏تر مى‏كرد. حالا زنگ صدا و سنگينى نگاهش را هر لحظه حس مى‏كردم. تلفن ساعت به ساعت زنگ مى‏زد و من بى‏اعتنا نقش مى‏زدم. شب‏ها از پنجره‏ى اتاقم مى‏ديدمش كه كنار كيوسك تلفن ايستاده و در سكوت به‏من نگاه مى‏كند. همه جا دنبالم مى‏كرد. از آينه‏ى جلوى ماشين صورتش را مى‏ديدم كه من را دنبال مى‏كند. مى‏خواست تابلو را زودتر تمام كنم. حالا در خانه‏ام را قفل مى‏كردم و كركره‏ها را مى‏كشيدم. نيرويى پنهانى به‏من مى‏گفت كه در پس اين كشش هول‏انگيز، در پشت آن چشم‏هاى مرموز، نيرويى مرگ‏آور نهفته است كه سرانجام خود و ديگران را به خاموشى دوباره خواهد كشاند. مثل اينكه مى‏دانست. روزى كه تابلو را تمام كردم در جلوى در ظاهر شد. در را باز كردم. لباس خاكسترى رنگى پوشيده بود. ديگر نمى‏خنديد.

پرسيد: تابلو را تمام كرديد؟

پرسيدم: مگر براى همين اينجا نيستيد؟ پرده را از روى تابلو برداشتم. به تابلو نگاه كرد. به صورتش نگاه كردم. لبخندى مرموز و هراس‏آور را مى‏توانستم در نيمرخش ببينم.

گفت: پس فرهاد كجاست؟

گفتم: آن موقع كه هنوز فرهاد وارد ماجرا نشده بود.

گفت: دلم براى فرهاد مى‏سوزد.

گفتم: خُب او هم براى خودش فلسفه‏اى داشته. اصلاً شايد خودش به رنجى كه مى‏كشيده راضى بوده.

گفت: نمى‏دانم. برايم خيلى مشكل است بپذيرم آدمى خودش را براى عشقى كه به هيچ جا نمى‏رسد قربانى كند.

گفتم: شاخه‏ها و برگ تبريزى‏ها يادتان هست...؟

جوابى نداد. تابلو را برداشت و بدون آنكه كلمه‏اى بگويد خارج شد.

ديگر مهتاب را نديدم. تلفن من ديگر به‏صدا نيامد و دوباره هيچگاه او را در كوچه و خيابان نديدم. مى‏دانستم كه روزى ناپديد خواهد شد.

بازپرس هرچه بيشتر در ماجرا غرق مى‏شد، زمان، مكان و شخصيت‏ها از او دورتر و فضا نيز تهى‏تر مى‏شد. شخصيت‏ها گرچه نام‏هايى آشنا داشتند اما هيچكدام به دلخواه او عمل نمى‏كردند و هر كدام ساز خود را مى‏زدند. ماجرايى آشفته، با شخصيت‏هايى آشفته‏تر كه پرونده را در مسيرى متفاوت مى‏انداختند. ولى كار بازپرس كشف حقيقت بود. از گذشته مى‏دانست كه حقيقت فقط يكيست. در داستان‏هاى گذشته بازپرس به‏دنبال سر نخى مى‏گشت تا با توسل به آن معما را حل كند، ظالم را به كيفر اعمال خود برساند و حق مظلوم را بازستاند. ولى در اين ماجرا ظالم و مظلوم، قاتل و مقتول، هر كدام به يك زبان حرف مى‏زدند. هر لحظه يكى جاى خود را به ديگرى مى‏داد. آنچه امروز به يقينى مسلم مى‏مانست، فردا به شكى مسجل تبديل مى‏شد.

دنباله‏ى پرونده را باز كرد.

گزارش شش روزه‏ى مأمورين درباره‏ى بهروز

روز يكم - صبح دوشنبه رأس ساعت 9 به اتفاق گروهبان بياتى به محل اختفاى بهروز رسيديم. خانه در منتهى‏اليه ضلع شرقى جاده‏اى باريك، پشت تپه‏اى خاكى قرار داشت. خانه‏اى كاه‏گلى با يك در و دو پنجره و حياطى كه در پشت ساخته شده بود. دو طرف خانه تا شعاع حدوداً دويست متر خانه‏ى ديگرى وجود نداشت. در گوشه‏اى دور توى ماشين موضع گرفتيم و خانه را تحت نظر قرار داديم. از صبح دو پسربچه با چرخى دستى در اطراف خانه بازى مى‏كردند. گروهبان بياتى به‏طرف خانه رفت. عكس بهروز را به بچه‏ها نشان داد. هر دو اظهار بى‏اطلاعى كردند. هيچ حركتى در داخل خانه به‏چشم نمى‏خورد. حوالى غروب بچه‏ها به خانه‏هاى اطراف رفتند. شب، پنجره‏ى اتاق سمت چپ روشن شد. اتاق سمت راست خاموش بود. از پشت پرده‏ى پنجره سايه‏اى در حركت بود. هرچه با دوربين نگاه كرديم سايه را نتوانستيم تشخيص دهيم.

روز دوم - صبح خبرى نبود. حوالى ظهر پيش‏آمدى توجه گروهبان بياتى را به خود جلب كرد. آنطرفتر، پشت خانه‏ى بهروز، چند لاشخور اطراف جايى كه از آن دود ملايمى بيرون مى‏آمد در پرواز بودند. گروهبان بياتى در محل ماند. من براى سركشى به محل مشكوك نزديك شدم. بوى بدى مى‏آمد. به‏نظر مى‏رسيد كه همسايه‏ها زباله‏هاى خود را در آنجا مى‏سوزاندند. لابه‏لاى زباله‏ها را بازرسى كردم. مدركى كه به پرونده كمكى كند پيدا نشد.

حوالى عصر از خانه‏ى همسايه پيرزنى با كاسه‏اى در دست جلوى خانه‏ى بهروز ايستاد. در زد. اطراف را نگاه مى‏كرد. بعد از چند لحظه در باز شد. آنقدر اين اتفاق سريع افتاد كه نتوانستيم بفهميم چه كسى پشت در ايستاده است. دو ساعت بعد پيرزن بيرون آمد و به خانه‏ى همسايه رفت. شب باز هم تنها اتاق سمت چپ روشن شد. ولى كسى پرده را كنار نزد و در را باز نكرد.

روز سوم - ساعت ده و نيم صبح درِ خانه باز شد. پشت ماشين موضع گرفتيم. اول دوچرخه‏اى كه از در بيرون مى‏آمد را ديديم. در پشت پيرمردى با يك دست دوچرخه را گرفته بود. گلدانى شمعدانى توى دست ديگرش بود. دوچرخه را به‏طرف جاده‏ى خاكى آورد و ايستاد. در هنوز نيمه باز بود. دقيقه‏اى بعد پيرمرد ديگرى كه كوتاه‏تر و خميده‏تر از اولى بود بيرون آمد. عصايى در دست داشت. در را قفل كرد. عصا را روى زمين مى‏كشيد. به‏طرف پيرمرد اولى رفت. گروهبان بياتى اشاره كرد كه طرف نابيناست. پيرمرد نابينا شمعدانى را از آن يكى گرفت و ترك دوچرخه سوار شد. پيرمرد اولى حركت كرد. دومى با يكدست شمعدانى را گرفته بود و با دست ديگر عصا را روى خاك مى‏كشيد. دنبالشان حركت كرديم. بعد از يك كيلومتر از آبادى خارج شديم. بيرونِ آبادى پيرمرد پايين تپه‏اى كه به گورستان كوچكى ختم مى‏شد ايستاد. هر دو از چرخ پياده شدند. پيرمرد اول شمعدانى را از پيرمرد نابينا گرفت. تعقيبشان كرديم. از سربالايى تپه بالا رفتند و وارد قبرستان شدند. در ضلع شمال غربى كنار گورى زانو زدند. پيرمرد شمعدانى را كنار سنگ قبر گذاشت. بعد دورتر جلوى شير آب رفت. پيتى را برداشت و از آب پر كرد. كنار گور آمد و درخت كنار سنگ را آب داد. ته‏مانده‏ى آب را روى سنگ پاشيد. يكساعت و نيم آنجا نشستند. بعد دوباره به‏طرف پايين تپه راه افتادند. بلافاصله جلوى گور رفتم. روى سنگ چيزى حك نشده بود. به‏نظرم آمد كه سنگى كهنه و قديمى باشد. پيرمردها سوار دوچرخه شدند و دوباره به خانه بازگشتند. شب باز هم چراغ پنجره‏ى سمت چپ روشن بود و چراغ پنجره‏ى سمت راست خاموش.

روز چهارم - حوالى ساعت يازده پيرمردها از خانه بيرون آمدند. گروهبان بياتى را سر موضع گذاشتم. دنبال دوچرخه راه افتادم. به آبادى رفتند. از خواربار فروشى با سبد خريد بيرون آمدند. پيرمرد نابينا سبد را گرفت، ترك دوچرخه سوار شد، به‏طرف خانه بازگشتند. اوايل شب خبرى نبود. باران مى‏آمد. ما توى ماشين رفتيم. نيمه‏هاى شب پيرمرد با سطل زباله از خانه بيرون آمد و به‏طرف پشت تپه رفت. با فاصله دنبالش راه افتادم. زباله‏ها را پشت خانه ريخت. كلاهش را روى گوش‏هايش كشيده بود. از پشت به آرامى صدايش زدم. جواب نداد. دوباره بلند صدايش زدم، جوابى نداد.

روز پنجم - سحر به خانه‏ى بهروز حمله كرديم. وقت را نمى‏شد تلف كرد. اول گروهبان بياتى جلوى در خانه رفت و زنگ زد. صدايى نيامد. من طرف ديگر موضع گرفتم. بلندتر در زديم. صداى پايى آمد. كسى جواب نداد. با لگد محكم به در كوبيدم. قفل شكست و در باز شد. داخل خانه پريديم. پيرمرد نابينا توى اتاق سمت راست نشسته بود و با صداى بلند فحش مى‏داد. در اتاق سمت چپ بياتى با قنداق تفنگ به شانه‏ى پيرمرد قدبلند زد و پرسيد: بهروز كجاست؟ پيرمرد صم و بكم به او نگاه مى‏كرد. يخه‏اش را گرفت و از زمين بلندش كرد. دوباره پرسيد. پيرمرد نابينا با نك و ناله گفت: ولش كنين، گوشاش عيبناكه... بياتى پيرمرد را به حال خود رها كرد. ترسيده بود و مى‏لرزيد. چند دقيقه بعد متوجه شديم كه پيرمرد بلندقد، لال هم بود. بياتى روى تاقچه‏ى كنار اتاق نشست. داخل اتاق‏ها چند گربه از سر و كول ما بالا مى‏رفتند. از پيرمرد نابينا پرسيدم: با بهروز چه نسبتى داريد؟ گفت: من عمويش هستم. ايشان هم پدرشان است. گفت: به خدا بهروز اهل خلاف‏كارى و قاچاق نيست... پيرمرد گنگ بى سر و صدا اشك مى‏ريخت. بياتى از محل اختفاى بهروز پرسيد. پيرمرد اظهار بى‏اطلاعى كرد. به او تشر زدم. پيرمرد زنجموره‏اى كرد و به حرف آمد. گفت:

- رفته دنبال كار. به ما كه نمى‏گويد كجاست. تا دو سه ماه ديگر هم برنمى‏گردد. از كار بهروز پرسيدم. گفت:

- دنبال گلهاست. عسل پرورش مى‏دهد.

تمام زواياى خانه را بازرسى كرديم. توى اتاق‏ها پر از گربه‏هاى قد و نيمقد بود. مجموعاً هفده گربه در خانه ديديم. در حياط هم دو خرگوش و سه مرغ و يك خروس بودند. علف‏هاى حياط خانه بلند شده بود. لابه‏لاى علفها پر از جعبه‏هاى چوبى خالى بود. آنروز را توى خانه به انتظار بهروز نشستيم. پدر بهروز شب برايمان غذا آورد. گروهبان بياتى نخورد. پيرمرد گريه مى‏كرد. تمام شب پشت در به انتظار نشستيم. خبرى از بهروز نشد.

روز ششم - صبح زود پيرمرد برايمان صبحانه آورد. تمام كمدها و كشوهاى خانه را گشتيم. بياتى لاى تشك‏ها و بالش‏ها را بازرسى كرد. مدرك مشكوكى نيافتيم، فقط توى كشوى پيرمرد چند نامه از بهروز پيدا كرديم. آدرس‏هاى فرستنده با هم فرق مى‏كرد. چند نامه هم اصلاً آدرس نداشت. نامه‏ها را خوانديم. در يكى از نامه‏ها چند جا نام مهتاب آمده بود. نامه ضميمه پرونده شده است.

گوشه‏اى از نامه‏ى بهروز

........................................................................................................................................................................

پدرجان! بچه كه بودم دلم مى‏خواست خاطره‏هاى تو را از زبان خودت بشنوم. اما تو در سكوت مى‏نشستى و مادر قصه‏هاى تو را برايم باز مى‏گفت. تو را از زبان مادر شناختم. پدرجان! آيا هنوز هم سوداى پهلوانى را در سر دارى؟ در رؤياهايم بارها آمده كه تو در كسوت پهلوانى در ميدانى بزرگ نشسته‏اى و هزار دختر آرزوى بوسيدن لبهاى تو را دارند. دخترهايى كه هر شب حديث خود را براى تو باز مى‏گويند بى‏آنكه تو آنها را بشنوى و صبح دلگير و خسته به خانه مى‏روند و پير مى‏شوند. مادر را مى‏بينم كه با دست‏هاى كوچكش برايم رنگين كمان مى‏سازد. مرا با خود به جاليزها و باغ‏ها مى‏برد، شاخه‏هاى انار را نشانم مى‏دهد و شكوفه‏هاى سيب را. از بى‏قرارى آبشار حرف مى‏زند و از متانت چشمه. آنگاه مرا با عطر يك يك گل‏ها آشنا مى‏كند، و بعد باز هم سرگردانى و سقوط در مغاكى سرد و بى‏پايان...

پدرجان! با مرگ مادر چيزى هم درون من مرد. تو را ديدم كه خميده‏تر شده بودى و در سكوت اشك مى‏ريختى. و من تنهاترين آدم دنيا بودم. ديگر آن خانه برايم جاى ماندن نبود. تو در سكوت نشستى و من از خاك رانده شدم. پس شاعرى شدم آواره. با هيچكس انسى نگرفتم. هر جا كه خواستم پايبند شوم، زمانه مرا به كنج ديگرى پرتاب كرد. هيچ دوستى نداشتم كه مرهمى بر تنهايى من باشد. جوانتر كه بودم مى‏خواستم شاعر شاخه‏هاى انار باشم و عطر پونه و ياس. اما شاعر خسته‏گان و خاموشان شدم. شاعر رؤياهاى عقيم و كابوس‏هاى مكرر، شاعر آوارگان و فراموش شدگان. زمانه به من اينگونه مى‏گذشت تا آنكه به شهرى غريب وارد شدم. به شوق ديدن آدم‏هاى آشنا كه شعرهايم را بشنوند به خانه‏اى رفتم. در آنجا با كسانى آشنا شدم كه هر كدام سر در كار خود داشتند. تنها به عادت مألوف هر چند صباحى در خانه‏اى جمع مى‏شدند و خاطرات خود را براى يكديگر باز مى‏گفتند. در آن جمع، مهتاب مهربانى و صميميتى يگانه داشت. او تمام يادهاى كودكيم را در من زنده مى‏كرد.

گفتم: شما مرا بياد مادرم مى‏اندازيد.

روى پيشانيش چين افتاد. لبخند زد و گفت:

- به سن و سال من مى‏خورد كه جاى مادرتان باشم؟

گفتم: ناراحت نشويد. منظورم مهربانى شما بود. شما به من حس يك تكيه‏گاه مطمئن را مى‏دهيد، حس كسى كه آدم وقتى از همه‏ى روزگار خسته شد بتواند سرش را روى بغلش بگذارد و بخوابد. كسى كه آدم را آنطور كه هست دوست داشته باشد.

آنروزها سخت بيمار بودم. نمى‏دانست شب‏ها پشت ماشين مى‏خوابم. دست‏هايش را روى پيشانيم گذاشت و نگاه سرزنش‏آميزش را به من دوخت.

گفت: بايد خيلى مواظب سلامتى‏تان باشيد.

برايم غذاى گرم پخته بود. سرم را پايين انداختم. دلم مى‏خواست مى‏نشست، سرم را روى دامنش مى‏گذاشتم و ساعتها از ته دل گريه مى‏كردم.

بازپرس روى صندلى ولو شد. سرش را خم كرد و پيشانيش را چند بار به آرامى روى ميز زد. از شخصيتهاى داستان خسته شده بود. هر كس را كه حس مى‏كرد كليد اصلى ماجرا را در دست دارد، دست به كارى غير عادى مى‏زد و بازپرس را دوباره از ماجرا دور مى‏كرد. حالا از خودش هم بدش مى‏آمد. با خود انديشيد: بازپرس ماليخوليايى، شخصيتهاى ماليخوليايى پرورش مى‏دهد. قلم را دست گرفت و نوشت:

بازنويسى پايان داستان

هلالِ ماه از لابه‏لاى سياهى ابرها، گاه‏به‏گاه نمايان مى‏شد. باد موج‏هاى كف گرفته را به صخره‏هاى كنار ساحل مى‏كوفت. چند كبوتر چاهى روى چوب‏هاى زير اسكله كز كرده بودند. نوازنده‏اى دوره‏گرد روى اسكله ساز مى‏زد. مردى از پشت پنجره‏ى كافه خيره به صخره‏ها سيگار مى‏كشيد. زن با پيراهن سفيدش بالاى صخره‏ها ايستاد. موهاى بلندش در امتداد باد به پرواز در آمدند. دست‏ها را بالا برد و نفس عميقى كشيد. كفش‏هايش را بيرون آورد و از صخره‏هاى خيس پايين رفت. مرد پاهاى برهنه‏ى زن را ديد كه روى سنگ‏ها سُر مى‏خوردند. زن كنار ساحل ايستاد. دوباره سرش را بلند كرد. زير اسكله روى سطح آب پر از جلبك‏هاى سبز و قهوه‏اى بود. زن لبخند مى‏زد. گردنبندش را باز كرد و سرش را خم كرد. گوشواره‏هايش را روى تخته سنگ گذاشت. مرد، زن را ديد كه خم شد و پيراهن سفيد بلندش را بيرون آورد. عريان ايستاد. دست‏هايش را در آب برد. صورتش را با آب خيس كرد. چند قدم جلو گذاشت و پاهايش را در آب فرو برد. مرد به پنجره نزديكتر شد و سيگارى ديگر روشن كرد. زن توى آب رفت. حالا فقط سر زن را مى‏توانست ببيند كه از آب بيرون بود. لحظه‏اى بعد موى زن با جلبك‏هاى روى آب درهم پيچيده بود. از كنار جلبك‏ها چند حباب روى آب آمدند. مرد سيگارش را خاموش كرد و از پله‏هاى كافه بيرون آمد.

شهين آن روز حال خوشى نداشت. دائم از اين اتاق به آن اتاق مى‏رفت و زير لب با خود حرف مى‏زد. يكى دو بار به او تشر زدم. چيزى نگفت. فقط نگاهم كرد. توى چشم‏هايش يك جور بى‏اعتمادى موج مى‏زد. به زاهدى و كيانوش تلفن كردم و جريان را سربسته برايشان بازگو كردم. زاهدى نمى‏خواست بيايد. مى‏گفت از اين ماجرا خسته شده. با اصرار به او قبولاندم كه بهتر است بيايد. كيانوش هم پاى تلفن چند تا فحش به مهتاب داد. بعد گفت، به‏خاطر ملكوتى مى‏آيم. از خانه كه بيرون آمدم شهين پشت پنجره نشسته بود و با نگاهى مات و بيروح مرا برانداز مى‏كرد. جلوى خانه‏ى كيانوش هم وضع به‏همين منوال بود. پرى جلوى ماشين آمد. جواب سلامم را نداد. كيانوش سوار شد.

جلوى آپارتمان زاهدى كه رسيدم پشت پنجره ايستاده بود. دست تكان دادم. پايين آمد. دوباره مى‏خواست بهانه بياورد. ديگر داشتم عصبانى مى‏شدم. به‏زور او را سوار ماشين كرديم. عصر بود. تمام راه ساكت بوديم. هوا تاريك شده بود كه به سربالايى مشرف به خانه‏ى ملكوتى رسيديم. زاهدى گفت بقيه‏ى راه را پياده برويم. قبول كرديم. ماشين را كنار خيابان پارك كرديم. سروهاى بلند كنار جاده مثل پدران روحانى با قباهاى سياه بلند ما را بدرقه مى‏كردند. هر سه از پى هم در سكوت حركت كرديم. جلوى در خانه رسيديم. ملكوتى در را باز كرد. مثل اينكه انتظار ما را مى‏كشيد. ديگر وقت را نمى‏شد تلف كرد. انگار هر كدام اين كار را بارها انجام داده بوديم. از گوشه‏ى انبار بيلى برداشتيم و دنبال ملكوتى راه افتاديم. هيچكدام حرفى نزديم. ملكوتى با دست كنار آلاچيق پاى درخت تاك را نشانمان داد. اول او خاكها را پس زد. بعد هر كدام مشغول شديم. هر كدام به‏ترتيب گوشه‏اى از گودال را مى‏كنديم. حفره كه گودتر شد داخل پريديم و مشغول شديم. حفره گود و گودتر شد تا آنجا كه فقط سرهايمان از گودال بيرون مانده بود. خيس عرق شده بوديم. دست از كار كشيديم.

قرص ماه را ديديم كه بالا آمده بود و از لابه‏لاى خوشه‏هاى درشت انگور بر ما مى‏تابيد. ملكوتى همان جا دستش را دراز كرد و از توى جعبه‏اى كهنه بطرى شراب خاك گرفته‏اى را بيرون آورد. همه توى حفره ولو شديم. ملكوتى در بطرى را باز كرد. همه تشنه بوديم. بطرى را دست به دست كرديم و هر كدام جرعه‏اى نوشيديم. نور ماه ذرات نقره را روى صورتهاى عرق كرده و خاك گرفته‏مان مى‏ريخت.

بازنويسى نوامبر 2002

2003-06-16T20:48:00.000-07:00

پله

برگرفته از مجموعه داستان "پنجره"

عکسش را ديدی؟

گفتم: «آره...»

»کجا؟»

»توی روزنامه.»

عکس سياه - سفيد بود. چشم‏هايش باز بود. بازِ باز. از سمت چپ لب، رگه‏ی خون بيرون زده بود. همان گوشه، سايه‏ای از لبخند آشنايش را می‏توانستی ببينی. سر و نيمی از تنه‏اش روی بوته‏های لادن افتاده بود؛ با گل‏هايی که به خاکستری می‏زدند.

»قبلاً ديده بوديش؟»

»آره...»

»کجا؟»

»اين طرف - اون طرف.»

»دوست بودين؟»

»آره...»

»فقط دوست...؟»

»منظورتون چيه؟»

»خودت می‏دونی...»

سرش به طرف راست چرخيده بود. دوسه لادن وحشی را با سنجاق، بالای گوش، به موها وصل کرده

بود. لباسی با گل‏های ريز خاکستری تنش بود.

»هر وقت دلش می‏گرفت، می‏آمد پيشم. اون حرف می‏زد و من می‏نوشتم. گفتم که، درکش براتون مشکله...»

»خب؟«

»خب که چی؟»

»بالاخره يه چيزی بيشتر از دوستی بايد باشه. داستانت رو بهش تقديم کرده بودی. اين کارو برای هر کسی می‏کنی؟»

نوشته‏ام را با دو سه عکس ديگر انداخت روی ميز. گوشه‏ی پله‏ها را ديدم. بوته‏های لادن و پيچک‏ها از پايه‏ی نرده‏های سفيد بالا رفته بودند.

»اين پله‏ها به نظرت آشنا می‏ياد؟»

»آره فکر می‏کنم قبلاً هم جايی ديدمشون...»

»کی؟»

»هفت - هشت روز پيش.»

»روز قبل از گم‏شدنش؟»

»نمی‏دونم، مطمئن نيستم...»

»از پله‏ها پايين هم رفتين؟»

»آره...»

»بين راه چيزی نگفت؟»

»نمی‏دونم؛ يعنی اگر هم گفت، من يادم نيس.»

چند لحظه چيزی نگفت. بعد دست در کيفش کرد و کتابم را بيرون کشيد.

»اين‏ها را تو نوشتی؟»

»می‏بينين که، اسم من پايين کتابه...»

کتابم را انداخت روی ميز. خم شد. دستش را زير چانه‏ام گذاشت. سرم را بالا گرفت. به چشم‏هايم خيره نگاه کرد.

»چرا همه‏ی زن‏هایِ داستان‏هات يا می‏ميرن، يا يه جوری گم و گور می‏شن؟»

سعی کردم در چشم‏هايش نگاه نکنم.

»خودم تا به حال اين جوری به مسئله فکر نکرده بودم.»

در دفترش مطلبی را يادداشت کرد. بلند شد و داستانی خط خطی شده را انداخت جلوم. عکس‏ها را برداشت و از اتاق خارج شد.

دور می‏شود. دورِ دور. می‏لغزد و لحظه‏ای بعد با مِه يکی می‏شود. دست‏هايش در دست‏هايم گره خورده؛ به طرف خود می‏کشانمش. نمی‏توانم. روی شيب لبه‏ی نرده‏ها دراز کشيده. نيمی از بدنش را مهی شيری گرفته. طاقتم تمام شده. فريادم در مِه گم می‏شود. پنجه‏ی گره کرده‏اش از مچ دست‏هايم می‏سُرد و به کف دست و از آن‏جا به انگشتانم می‏رسد؛ و بعد، رها می‏شود. می‏بينمش، لبخند بر لب. صورتش را از پهلو روی لبه‏ی نرده می‏گذارد و سُر می‏خورد.

»اگه بفهمن چی؟»

»نمی‏دونم، حتی نمی‏خوام در موردش فکر کنم.»

هر دو روی بلندی، پشت به خيابان و رو به ميله‏های نازکی که آسمان و دريا را مشبک می‏کرد ايستادند. زن دستش را جلو آورد و در را باز کرد. لابه‏لای مه، پلکان فرسوده‏ی سنگی، خيابان را با شيبی تند به ساحل وصل می‏کرد. دو طرف، نرده‏های آهنیِ کهنه و خزه‏بسته، پله‏ها را از بوته‏های لادن و رازيانه و از خانه‏هايی که در سراشيبی دره ساخته بودند جدا می‏کرد.

زن گفت: «به اين‏جا می‏گن هزارپله! هر وقت دلم می‏گيره می‏يام اين‏جا. آن قدر از پله‏ها پايين و بالا می‏رم تا از پا بيفتم. بعد می‏دوم جلوی ساحل و ساعت‏ها به صدای امواج گوش می‏دم.»

سرش را جلو آورد و لاله‏ی گوش زن را بوسيد. زن دست‏هايش را در امتداد بدن باز کرد.

»خوش به حال اون‏هايی که بالای اين تپه‏ها، رو به دريا زندگی می‏کنن.»

»چه فايده، هر باد و بارون تندی زير پاشونو خالی می‏کنه. به اون نخل نگاه کن، اون‏قدر کج شده که ريشه‏هاش زده بيرون. با هر بادی ممکنه بيفته توی حياط خونه‏ی پايينی.»

زن کفش‏هايش را درآورد و در کيف دستی‏اش انداخت. دامن سفيد بلندش را تا بالای زانوها بالا برد. مرد را به دنبال خود کشيد. از پله‏ها پايين رفتند.

»تا کی می‏تونی بمونی؟»

»بايد زود برگردم.»

گربه‏ای مويه‏کنان از حياط خانه‏ای روی پله‏ها پريد. زن خم شد و گربه را بغل کرد. گربه سرش را به صورت زن ماليد. چشم‏هايش سبز بودند. «دلت نمی‏خواست جای اين حيوون بودی؟ آزادِ آزاد؟ هر جا دلت می‏خواست می‏رفتی و هر کاری هم می‏خواستی می‏کردی؟ فکر عاقبتش هم نبودی؟»

از حياط خانه، پيرزنی با لباس صورتی و پاهای چروکيده، گربه را صدا کرد. گربه از دست‏های زن بيرون پريد و به طرف او رفت. پيرزن ظرف غذا را جلو گربه گذاشت. آنطرف‏تر نيمی از حياط را توری کشيده بودند. تویِ توری پر از پرنده‏های رنگارنگ بود.

به طرف پايين دويد. فاصله‏شان زيادتر شد. صدايش کرد. زن جواب نداد. زير لب می‏خواند. دوباره صدايش کرد. زن برگشت. موهايش روی صورت ريخته بود. با دست خانه‏ی کناری را نشانش داد. زن و مرد ميانسالی در حياط خانه روی نيمکت چوبی تاب می‏خوردند و به سنجابی که از نخل بالا می‏رفت نگاه می‏کردند. پيچک‏ها از تنه‏ی نخل بالا رفته بودند. سبز بودند: سبزِ تيره.

»خسته شدی به اين زودی؟»

»نه، نگران تو هستم. ديرت نشه؟»

با دست ساحل را به مرد نشان داد.

»هر چی به دريا نزديکتر می‏شيم مه زيادتر می‏شه.»

به نرده‏ها تکيه داد. دو پيرمرد عرق‏کنان از پله‏ها بالا می‏رفتند. هر دو نفس‏نفس می‏زدند. مرد زن را از پشت بغل کرد. دست‏هايش دور کمر زن حلقه شد. سرش را نزديک آورد و چانه‏اش را روی شانه‏ی زن گذاشت. موی زن بوی رازيانه می‏داد.

»صدای موج را می‏شنوی؟»

مرد خم شد و از کنار پله شاخه‏ای پر از لادن را چيد. برگ‏هايش را کند و گل‏ها را کف دست زن گذاشت. گل‏ها زرد بودند و نارنجی. زن گل‏ها را با سنجاق بالای گوش روی موها زد. لب‏های مرد را بوسيد. لب‏هايش بوی کاج می‏داد. چند پله پايين‏تر رفتند. خانه‏ای ديگر را نشان مرد داد. خانه پنجره‏های شيشه‏ای بزرگ داشت. حياط خانه را با سنگ‏های سياه فرش کرده بودند. حوضچه‏ای کوچک و پر از آب در وسط حياط بود. بخار آبِ حوضچه با مه يکی می‏شد. زن و مرد جوانی جلوی پنجره روی تخت نشسته بودند. زن جوان به دريا نگاه می‏کرد. مرد خميازه می‏کشيد. زن برايشان دست تکان داد. لبخند زدند. زن دوباره به آن‏ها نگاه کرد و با انگشت به خود و حوضچه اشاره کرد.

سرشان را تکان دادند و خنديدند. مرد سرش را برگرداند.

»به خدا تو ديوونه‏ای...»

زن دگمه‏های بلوزِ سفيدش را باز کرد. مرد روی پله‏ها نشست. زن لباسهايش را به مرد داد. از بالا، زن و مرد لبخند بر لب نگاهشان می‏کردند. زن يک دستش را جلوی سينه‏ی برهنه‏اش حائل کرد. از روی نرده پريد. پاهای برهنه‏اش گل‏های لادن و رازيانه را لگد کردند. به حياط خانه رسيد. پاهايش را روی پاشويه‏ی حوضچه گذاشت و بعد توی آب رفت.

»نترس! بيا، آبش خيلی گرمه.»

»گفتم که، ديوونه‏ای تو...»

زن می‏خنديد و با صدای بلند آواز می‏خواند. مرد دستش را بالا آورد و به ساعتش اشاره کرد.

»ديرت نشه؟»

زن سرش را زير آب برد. فقط موهای سياهش روی آب نمايان بود. زن و مرد جوان روی بالکن آمده بودند و به حوضچه نگاه می‏کردند. زن سرش را از آب بيرون آورد. خنديد. از حوضچه بيرون آمد. زن جوان حوله‏ای را از روی بالکن به طرف زن انداخت. زن حوله را در هوا گرفت و دور خود پيچيد. از ميان بوته‏های لادن و رازيانه رد شد. مرد دستش را گرفت. از روی نرده گذشت و کنارش نشست. موهايش خيس بود.

»سرما می‏خوری...»

»عيبی نداره...»

حوله را روی موهايش کشيد.

»يک شب از خستگی زير يکی از همين پله‏ها خوابم برد. دلم نمی‏خواست برگردم خونه. فرداش که برگشتم، به همه جا خبر داده بودن.»

لباسش را پوشيد. دگمه‏هايش را بست. حوله را روی نرده‏ها گذاشت. برای زن و مرد جوان که حالا روی تخت دراز کشيده بودند دست تکان داد. چند پله پايين‏تر رفتند. زن دستش را روی شيب نرده گذاشت.

»تا حالا امتحان کردی، روی لبه‏ی نرده‏ها سوار بشی و سُر بخوری تا پايين؟ فکر کنی توی آسمون رها شدی و هيچ چيزی هم جلودارت نيست؟»

زن را به طرف خود کشيد. زن سرش را روی شانه‏ی مرد گذاشت.

»هر چی پايين‏تر می‏ريم مه غليظتر می‏شه.»

زن می‏لرزيد. مرد کتش را روی شانه‏های زن انداخت. هر دو به موازات هم پايين رفتند. صدای موج که به

صخره‏ها می‏خورد بلندتر شد.

»اونجا را نگاه کن...»

پايينتر، نزديک ساحل، خانه‏ی سفيدِ بزرگ و متروکی بود. يک طرف خانه را روی تپه ساخته بودند. طرف ديگرش با چند ستون چوبی بزرگ به ساحل وصل شده بود. درها و پنجره‏های خانه را تخته کرده بودند.

»هر لحظه ممکنه که آب خونه را با خودش ببره.»

دست مرد را به طرف خود کشيد. از بالای نرده‏ها پايين پريدند. زن از پله‏های چوبی بالا رفت. مرد روی بوته‏های لادن ايستاده بود. زن پنجره‏ی کنار خانه را باز کرد.

»بيا تو...»

»درست نيس؛ بهتره برگرديم، حسابی دير شده...»

زن سر و نيم‏تنه‏ی خود را از پنجره بُرد تو و بعد پاهايش دور شدند.

آب جلو آمده بود. امواج با فشار به پايه‏های سياه چوبی خانه می‏خوردند. چند دقيقه روی ماسه‏ها و رو به ساحل نشست. از زن خبری نبود. صدايش کرد؛ جوابی نشنيد. از پله‏های خانه بالا رفت. پله‏های متروک خانه زير پايش به آرامی تکان می‏خوردند. از پنجره رفت توی خانه. توی خانه تاريک بود. کبريت کشيد. عکس‏های روی ديوار را ديد و دو سه صندلی شکسته و تختی خاک‏آلود و ديگر هيچ. از پله‏هايی که خانه را به ساحل وصل می‏کرد پايين رفت. پايش را روی ماسه‏ها و سنگ‏ريزه‏های خيس گذاشت. صدف‏ها و خزه‏ها به ستون‏های سياه و چوبی خانه چسبيده بودند. دستش را به يکی از ستون‏ها گرفت. دريا و آسمان ابری از پسِ مه بهتر ديده می‏شد. دوباره زن را صدا زد. امواج با همه‏ی قدرت خود ستون‏های خزه‏بسته‏ی خانه را می‏لرزاندند. پيراهنش خيس شده بود از پشنگه‏های آب. از زير ستون‏های سياه کنار رفت. امواج بوته‏های لادن و رازيانه را کنده بود. آنطرف‏تر زير صخره‏ای سنگی پناه گرفت. در شکاف صخره چند شمع نيم‏سوخته، دو سه بطری خالی و تکه‏ای هيزم ديده می‏شد. باز هم زن را صدا زد. صدايش در همهمه‏ی امواج و لابه‏لای مه گم شد. کنار پله‏ها نشست. به بالا نگاهی انداخت. بی‏آن که به پشت سر نگاهی بيندازد، آرام-آرام از پله‏های مِه بالا رفت.

ژانويه 1999

ART WORK :James Casebere
Green Staircase #3
2002
digital chromogenic print mounted to Plexiglas
Edition of 5 with 2 APs
60 x 48 inches

2003-06-12T17:42:00.000-07:00

ديدار
براى شهرزاد

پنجره را كه گشود، دشت با همه وسعت در منظرش نمايان شد. يكسو، درختان ليمو كه تا بالاى تپه ‏ماهور را مى‏پوشاند؛ آنسوتر، بركه ‏ى سربى با دو سپيدارِ بلند و قوهاى كنارش؛ و قرصِ مسىِ خورشيد كه آرام آرام در شكاف دو تپه گم مى‏شد.
پس چرا اين حرف‏ها را زودتر نزده بودى؟
خيلى حرفهاست، بعد از اين همه سال؛ هنوز هم نمى‏دانم اين چيزها گفتن هم دارد؟
نيم‏ خيز شد و به كناره‏ ى تخت با ملافه ‏هاى آشفته تكيه داد. نيم‏تنه ‏ى برهنه ‏ى زن در قابِ پنجره جاى گرفته بود. نيمرخ همان بود كه اولين بار سالها پيش در آينه ‏ى قدىِ خانه ‏ى دوستى مشترك ديده بود؛ با شلالِ گيسويى كه حالا بافته و يك طرف شانه انداخته بود. رنگِ چشم ها، چالِ كنارِ گونه، لبخندى محو و دستى كه نيمى از پستان ها را مى‏پوشاند و به‏ طرف موها مى‏رفت را بعدها در خيال ديده بود و نقشى از آن را با زمينه ‏ى سبز آبىِ دشت بارها زده بود.
گفته بود: اما چشم هايت را خوب نديده بودم. سرم را مى‏انداختم پايين. حالا طور ديگريست؛ اين طور كه زيبا نشسته ‏اى روبه ‏رويم و حرف مى‏زنيم. كنجكاو كه مى‏شوى چشم ها تنگ تر و مژه ‏ها به هم نزديك تر مى‏شوند. رنگ چشمايت را مى‏بينم و چينى را كه بين دو ابرويت افتاده و گوشواره ‏هاى آبى بلندت را.
چقدر تغيير كردى، در اين سالها. صبح از لباسى كه در فرودگاه پوشيده بودم مى‏گفتى و حالا از اين چيزها...
زن زانوهايش را بغل گرفت. صورتش را رو به دست و چانه ‏هايش را روى زانوها گذاشت.
همه هم‏ شكلن، با شاخه ‏هاى پر از ليمو. مثل اينكه لباسى همرنگ به تن كردَن و بعد پاها را توى خاك فرو بُردن.
بايد باشى اينجا و بهار را ببينى. عطر شكوفه‏ هاى ليمو و نارنج با بوى نرگس ديوانه‏ ات مى‏كند. سحر، آهوها مى‏آيند كنار پنجره و سرشان را به شيشه مى‏زنند. غروب پرنده ‏ها غوغا مى‏كنند. شب ها، آسمان محشريست از ستاره.
زن به خورشيد كه حالا از آن خطى بريده-بريده و سرخ در شكاف دو تپه مانده بود خيره شد.
فرض كن حالا، از همين پنجره بپرم پايين. بين درخت هاى ليمو منو ببينى كه عريان مى‏دوم و مى‏رسم به بركه و در آب شنا مى‏كنم. ناراحت نمى‏شى از اينكه ديگران مرا ببينند، بدون حجابى؟
خنديد. بالش كوچك را برداشت و به آرامى به ‏طرف پنجره انداخت. دست هاى زن را ديد كه بالش را در هوا گرفت. پاها را به موازات هم باز كرد. بالش را بين انحناى هر دو پا جاى داد. خم شد و دست ها را در امتداد پاها رو به جلو دراز كرد.
سالها پيش ديده بودش. جوانتر بود و شاداب. بالاى كوهى بلند يخ هاى كناره ‏ى آبشارِ قنديل بسته را شكسته بود. اول پاهاى زن را ديده بود كه تا بالاى زانوها در آب رفت و بعد دستها را كه كاسه شد و مشتى آب را روى موها و پوست سوزنى شده‏ اش ريخت.
جلوى ديگران خجالت كشيدم. بين آن همه آدم، آرام از كوله پشتى‏ات حوله ‏اى بيرون آوردى، آمدى سمت من و بدون اينكه به‏ چشم هام نگاه كنى، داديش به دستم. آنروز با چه شورى برامون حرف زدى. دست ها و لب هات را مى‏ديدم و چشم هات را كه به چشم هاى همه خيره مى‏شد، جز من.
از قاب پنجره كنار رفت. كف چوبى اتاق، لباس هاى ريخته شده را كنار زد و بسته ‏ى سيگار را از كيف دستيش بيرون كشيد. سيگارى براى خود و مرد آتش زد. چراغ كنار ميز را روشن كرد و پشت به مرد جلوى پنجره ايستاد. حالا تك و توك موهاى سفيد زن را كه روى شانه‏ هايش ريخته بود مى‏توانست ببيند، و بعد برآمدگى كنار پهلوها و چين هاى ريز پشت ران و رگ هاى كوچك سياهى كه پايين تر نمايان بود. پايين پاها را نديد، يا شايد نمى‏خواست ببيند.
زن گفته بود، از زبان هنرپيشه‏ ى فيلمى كه او نيز بارها ديده بودش: بعد از عشقبازى برات زنى مى‏شم مثل همه ‏ى زن هاى ديگه. تازه مى‏بينى كه من هم عصبانى مى‏شم، مريض مى‏شم، دندان هام كرم مى‏خوره...
سالها، طرحى از او را كنار پنجره كشيده بود. برهنه و بالابلند با گلدانِ نرگسى در دست، و چند گلِ ريخته روى زمين كه انگشت هاى پا را مى‏پوشاند؛ و دو آهوىِ محو، پشتِ قابِ خاك گرفته ‏ى پنجره.
گفته بود: شبِ قبل از رفتنم باران مى‏آمد. سرت را آوردى جلو و چتر را كشيدى روى سر هر دويمان، عطر موهاى خيست ديوانه‏ ام كرده بود. با خودم عهد كرده بودم زياد حرف نزنم. مى‏خواستم تو را بيشتر بشناسم. باز هم من گفتم و تو در سكوت به من نگاه كردى.
پاها را نتوانسته بود بكشد. كشيدن خطوط پايينِ كف پا و انگشت ها برايش كارى كشنده بود و نمى‏دانست چرا. در نقشى، پاها را از پايينِ ران در ملافه ‏اى سرخ پنهان كرده بود. گفته بودند و كسى هم جايى نوشته بود كه نقاش، طرح پاها را نمى‏تواند بزند؛ همانطور كه بازيگرى تازه‏ كار با دست هايش نمى‏داند چه كند. بعدها اين هم براى خودش سياقى شده بود؛ از نوك انگشت ها گلى صحرايى بيرون مى‏زد؛ اغلب نرگس، گاهى چند لاله، و دو-سه شاخه گلِ سرخ. در جايى هم نقش بدن برهنه‏ ى زن را كنار شمعدانى ها زده بود با جوراب هايى به رنگ برگ هاى شمعدانى.
وقتى گفتى، چاره‏ اى نيست و بايد برى، همه سخت عصبانى بوديم. ديگران تصور مى‏كردند تو هم مثل بقيه تنهاشون مى‏گذارى، سعى كردم براشون توضيح بدم. حالا از خودم هم بدم مى‏آمد.

زن در قاب پنجره خوابيده بود. سرش خم بود و با دهانى نيمه‏ باز نفس مى‏كشيد. بالش را از بالاى پشتِ خميده ‏ى زن به پايين هل داد. زن بيدار شد. سر را بلند كرد و لب هايش را بوسيد. بعد سرش را به بالش تكيه داد و دوباره چشم هايش را بست.
پستان هايش افتاده ‏تر از نقشى بود كه مى‏زد، با نوكى سياه تر و بزرگ تر. چين هاى زير گردن را هم ديد. خطِ وسطِ پيشانى و شيارهاىِ زيرِ چشم را هنگام عشقبازى ديده بود؛ اما پايين پاها زير ملافه‏ى سفيد بود. آنروز همه‏اش به پاها فكر كرده بود. در طول راه زن گفته بود، بى‏آنكه نيم نگاهى به او كند، گفته بود همه‏ ى آن چيزها را كه در غياب مرد بر خود و ديگران گذشته بود.
روى سينه‏ ام نشسته بود. دست هام را به زمين بست؛ پنجه‏ هام رو به سقف و پشت پاهام روى صليب بود. تا بالاى ران طناب‏ پيچ شدم. شنيده بودم براى تحمل راه‏ هايى وجود داره. از زير چشم‏بند ابزار اطراف صندلى و زير پام را مى‏ديدم. كابلِ چهار سر، چند نوع دستبند، صليبِ آهنى، تيغ موكت‏ برى، اتو، چند نوع طناب، چند سرنگ، سيگار و فندك.
حوله را از كيفش بيرون كشيد و به ‏طرف حمام رفت. شير آب گرم را باز كرد. جلو آينه رفت. صورتش را ديد و پشت سرش را كه ديوارى سفيد و بى‏لكه داشت. خود ديده بود، يكى از خانه ‏ها را. حياطى كوچك با درخت هاى بلند داشت. درخت ها صداها را در خود زندانى مى‏كردند. ديده بود حمامِ بزرگِ خانه را، با كاشى هاى شكسته و سيم هاى برق و دو گودال بزرگ در كف زمين. دوستى آشنا از آنچه كه در آن جا بر او رفته بود گفته بود؛ بعد ديوارها را ديده بود با لكه‏ هاى سرخ و فرو رفتگىِ جاى مشت ها و دو سه يادگارى و شعرى كه به‏ همان رنگ لكه‏ ها بودند.
رفت زير دوش. قطرات آب كه به سرش خورد و چشم هايش را كه بست همه ‏ى آن چيزها را كه در بيدارى نمى‏ديد يا نمى‏خواست ببيند، آدمهاى غايب و همه ‏ى صداهاى ناشنيده، حضورى توأمان پيدا كردند. همه ‏ى آنها كه صدايشان در نُه توى ديوارهاى سيمانى گم شده بود، با سرهاى كرم خورده ‏ى زير خاك، و موريانه‏ ها كه استخوان هاىِ پوكيده را اين سو و آن سو مى‏بردند.
همه چيز درد بود و درد. ساعتى فقط مى‏زدن. كابل، ديوار صوتى را مى‏شكست و تنم را به رعشه مى‏انداخت. بعد اون وزنه ‏ى سنگين از روى قفسه ‏ى سينه‏ ام بلند مى‏شد. پاهام ورم كرده و خونين بود. ساعتى در همون حال از پا آويزانم كرد.
باز هم از فيلمى گفته بود كه او هم ديده بودش. از زنى كه فقط زير آب گريه مى‏كرد، بى هيچ صدايى. سر را كه از زير آب بيرون مى‏آورد از نيمه هق ‏هقى كه در گلو جا مانده بود، از چشم هايى باز و از حدقه درآمده مى‏توانستى دريابى كه بر او چه گذشته است.
پوتين سياه و بزرگش را روى پاهام گذاشت. ورم پاها تركيد. پاش را از روى پاهام برداشت و با تيغ موكت ‏برى از انگشتِ بزرگ تا قوزك پا را پاره كرد.
سرش را از زير دوش بيرون كشيد. چشم هايش مى‏سوخت. سرش گيج مى‏رفت. آب را بست و به ديوارِ سرد حمام تكيه داد. همه جا را بخار گرفته بود. پنجره ‏ى كوچك كنار آينه را باز كرد. بخارى كه از پنجره بيرون مى‏زد چشم‏ اندازِ بركه و درختان ليمو را كدر مى‏كرد.
از حمام بيرون آمد. زن به پهلو روى تخت خوابيده بود، عريان، بى‏هيچ پوششى. نزديك تر شد. حالا مى‏توانست ببيند. سرخِ سرخ بود و برآمده. بى هيچ پوستى بر آن. خطى وجود نداشت. انگشتِ بزرگِ پا گوى سرخى بود بدونِ ناخن. به‏ جاى دو انگشتِ يكى از پاها دو برآمدگىِ غضروفى بيرون زده بود كه اگر پوست را كنار مى‏زدى خون و عصب بيرون مى‏زد لَخت و لُخت، بى هيچ حجابى. چشم هاى زن بسته بود. ملافه را روى پاها و بدنش كشيد. از گوشه ‏اى قلم‏ مو و سه پايه و بوم را برداشت، فانوس را هم از كنارى ديگر. از قابِ پنجره خارج شد، بى هيچ صدا و پرسشى. در امتداد درخت هاى ليمو به ‏طرف بركه راه افتاد.
پشت سر صداى زن را شنيد يا فكر كرد كه شنيده است. به ‏طرف صدا برنگشت.
گفته بود: گفته بودم مى‏آيم يك روز؛ مى‏آيم و نقش هات را مى‏بينم و برات قصه ‏ها خواهم گفت تا تو ديگر در خيال از من نقش نزنى.
رفت و ايستاد كنارِ سپيدارها، پشت به تپه ماهور و رو به پنجره كه كورسوىِ چراغى روشنش كرده بود. قوها ساكت و آرام به خواب رفته بودند. هيچ صدايى نمى‏آمد جز صداى پِت‏پِتِ فانوس و صداى بادى ملايم كه برگهاى زردِ پاييزى را روى آبِ بركه مى‏ريخت.
دسامبر 1998

2003-06-12T12:38:00.000-07:00

رودخانه‏ى تِمبى

من كه براى شما نوشته بودم. اول مرا ببخشيد، بعد به‏ديدارم بياييد. كسى كه نمى‏بخشد، فراموش هم نمى‏كند. و من ديگر شكى ندارم كه فراموشى پايان همه‏ى رنج‏هاست. شما هم ماجرا را آن‏طور شنيده‏ايد كه ديگران خواسته‏اند. جريانى مبهم و پُرتأويل، مثل واقعه‏ى خانه‏ى مسجدسليمان و اعترافات مطرب شوشترى، و يا همين روايت مربوط به رودخانه‏ى تمبى و بركه‏ى خون‏آلود و ماهى‏هاى تكه-تكه شده‏ى روى آب كه اتفاقى محال است. قبلاً هم در جوابتان نوشته بودم، به حرف‏هاى كسانى كه درگير جريانات نبوده‏اند و دستى از دور بر آتش داشته‏اند دل ندهيد. به روايت افرادى هم كه خود روزى از مسببين واقعه بوده‏اند و امروز مسئله‏اى را مى‏آفرينند تا شايد چيزى ديگر را بپوشانند اعتماد نكنيد. از اينها كه بگذريم، حقيقت مسلم كدامست؟ رنجنامه‏اى را كه مادرتان، گمانم، دو-سه سال قبل از مرگ در جايى نوشته بودند خواندم. به ايشان خرده‏اى نمى‏گيرم. واقعه را از همان دريچه‏اى ديده‏اند كه ديگران گشوده‏اند. حرف‏هاى فريبرز را تكرار كرده‏اند و ديگران را. شايد هم مقصر من بودم. چند بار پيغام فرستادند كه مرا ببينند، نپذيرفتم. يكبار نامه‏اى نوشتند و اصل واقعه را جويا شدند. نوشتم، واقعه، در زمان و مكانِ وقوع، معنى پيدا مى‏كند. از آن كه گذشت تبديل به خاطره مى‏شود. نوشتند، خاطراتتان را بنويسيد. نوشتم، بعضى خاطرات بايد در سينه بمانند. در نامه‏ى ديگرى نوشتند، جواب تاريخ را چگونه مى‏دهيد؟ نوشتم، تاريخ بخشى از خاطراه است كه از زبان راوى دور از واقعه نقل شده است. مثلاً چه كسى مى‏داند واقعيت ناپديد شدن كيخسرو در پيش روى آن همه سردار و پهلوان چه بوده است. حالا ما فقط يك روايت مكتوب پيش روى‏مان است.
چو از كوه خورشيد سر بر كشيد
زچشم جهان شاه شد ناپديد
بجستند از آن جايگه شاه جوى
به ريگ و بيابان نهادند روى
زخسرو نديدند جايى نشان
ز ره بازگشتند چون بيهشان پرسيده بودند، نمى‏خواهيد مرا ببينيد و چشم در چشم روايت خودتان را بگوييد؟ نوشتم، بانوى من، بگذاريد خاطره‏ى دستهايتان باشد همان دستهاى مهربان كه از لاىِ درِ نيمه‏باز سينى غذا را توى اتاق پر دود و صدا هل مى‏داد.
شما هم حق داريد، مرا به ياد نياوريد. آن وقتها كوچك‏تر از آن بوديد كه از من و ديگران در ذهنتان چيزى مانده باشد. من، فريبرز و گمانم دو-سه نفر ديگر ماهى يكبار به خانه‏ى شما مى‏آمديم. خسرو در را مى‏گشود و شما را مى‏ديدم كه با موههايى بافته و عروسكى در دست از پشت پاهاى او سَرَك مى‏كشيديد. كوچك بوديد و چشم‏هايتان همرنگ چشم‏هاى پدرتان بود. ما به اتاقى كه تخت كوچك و كمد و اسباب بازى‏هاى شما در آن بود مى‏رفتيم. بعضى روزها هم در فضاى دود گرفته‏ى اتاق وارد مى‏شديد، سلامى مى‏كرديد و عروسكى-چيزى را بيرون مى‏برديد. آنوقت‏ها عادت داشتم در جلسات چيزى را دست گرفته و با آن بازى كنم. يكى از روزهاى گرم تابستان، حين بحثى تند دست يا پاى يكى از عروسك‏هاى شما را كه در دستم بود كَندَم. هنوز هم ياد چشم‏هاى پر از اشك و شماتتتان در خاطرم مانده است. حالا سال‏هاست خودم را از همه پنهان كرده‏ام. به نامم داستان‏ها نوشته‏اند. هميشه همين طور است. از قبيله كه جدا شدى، فتوحات از آنِ ديگران مى‏شود و تو مى‏شوى ميراث‏بَرِ هر چه ناكامى. حكاياتشان را دورادور دنبال كرده‏ام، كوچك شده‏اند و پراكنده. خسرو روزى جمله‏اى گفت كه هنوز در خاطرم مانده. شايد هم كسى ديگر آن را در جايى نوشته باشد. مى‏گفت اسبها به سربالايى كه مى‏رسند، سم و كفل همديگر را به دندان مى‏گيرند. ترجيح مى‏دهم پدرتان را خسرو بنامم. خودش اين طور مى‏خواست. مى‏دانم براى شما و مادرتان حسين بود و براى ديگران هم منصور و فرهاد و اسكندر. در دانشگاه آشنا شديم. فريبرز هم با ما بود. معرف هر دويشان به تشكيلات من بودم. آن سال‏ها دنيا را با نگاهى واحد مى‏ديديم. سه انگشت بوديم از يك دست. من و خسرو به فاصله‏ى چند ماه دستگير شديم. او به تقريب، دو سال زودتر از من آزاد شد. هنوز در زندان بودم كه خبر آوردند ازدواج كرده. بعد از آزادى مخفى شدم. شرايط طورى نبود كه من مادرتان را ببينم. مشخصاتى كه ايشان از من داده‏اند يا زاده‏ى خيال‏بافى‏شان است يا بر اثر توصيفات مخدوش ديگران. بريده‏ى روزنامه‏اى هم كه شما فرستاده‏ايد متعلق به همان سال‏هاست. عكس را در جريان حمله به تشكيلات مسجدسليمان پيدا كرده‏اند. اسناد زيرش هم همگى ساختگى‏ست. ظاهراً خواسته‏اند محملى براى حضور هر سه تاى ما در آن خانه پيدا كنند. اين عكس بعدها در اغلب شرح احوال و خاطرات آن سال‏ها آمده است. اما هيچگاه كسى اين سئوال را از خود نكرده كه چه كسى اين عكس را از ما گرفته است. در رنجنامه‏ى مادرتان هم آنجا كه به عكس اشاره مى‏شود، شايد هم به سهو، نام ليلا به‏عنوان كسى كه از ما عكس را گرفته نيامده است. نمى‏خواستم در زمان حيات مادرتان با بازگويى جزئيات اين‏چنينى فكرشان را آشفته و خاطرشان را مكدر كنم. ميان بازماندگان تشكيلات ارج و قربى داشتند. آيا در آن شرايط چنين لغزشى را بر خود مى‏بخشيديم كه از سر تفنن يا خطا از غريبه‏اى بخواهيم از ما عكس بگيرد؟ چرا در خاطرات فريبرز از ليلا به‏عنوان عضو ثابت خانه يادى نشده است.نوشتم، بانوى من، لزوماً پشت هر واقعه دسيسه‏اى نهفته نيست. در همين روايت، آنجا كه كيخسرو در اوج قدرت و حشمت و جاه، حالا به هر دليلى پاپَس مى‏كشد و دنياى قدرت و آرمان و آز را به سُخره مى‏گيرد بر او چه خرده‏اى مى‏توان گرفت، وقتى در جواب سردار پيرش مى‏گويد:
شدم سير ازاين لشكر و تاج و تخت
سبك بازگشتيم و بستيم رخت
يا چه كسى مى‏داند، شايد ميان آن همه سردار و پهلوان، از طوس و رستم و زال تا گيو و بيژن و فريبرز، طى سال‏ها و در طول سفرها و جنگهاى پر اُفت و خيز، يكى كينه‏اش را در دل گرفته يا شايد به وسوسه دسترسى به جام جهان‏نما در لحظه‏اى دور از چشم ديگران كار او را تمام كرده باشد.
نوشته‏اند كه انتقال خسرو به مسجدسليمان به توصيه‏ى من بوده است. مادرتان هم ظاهراً با استناد به نقل قولى واهى از كسى كه خود در حاشيه‏ى جريان بوده گفته‏اند كه من به واسطه‏ى برخى اختلاف نظرها، به دسيسه خسرو را به زندگى مخفى در شهرى دور كشانده‏ام. شما هم در لفافه همين مطلب را نوشته‏ايد. ظاهراً روى برخى جنبه‏ها نورى بيش از اندازه تابانده‏اند تا محملى براى واقعه‏ى مسجدسليمان پيدا شود. نخواستم، اين را به مادرتان بنويسم. واقعيت اين است كه خسرو به تقاضاى خودش به مسجدسليمان منتقل شد. وقتى درخواستش را با من در ميان گذاشت، علتش را جويا شدم. گفت ترجيح مى‏دهد در تهران نباشد. از وضعيت خانه و احوال شما و مادرتان پرسيدم، سكوت كرد. براى مادرتان نوشتم، هر چه ديگران مى‏خواهند، بگويند. من جز موارد جزيى اختلاف نظرى ريشه‏اى با خسرو نداشتم. احتمالاً مادرتان آن چنان تحت تأثير حرف‏هاى فريبرز و ديگران بودند كه هيچوقت نخواستند و نتوانستند مرا باور كنند. فريبرز، يكسال قبل از پدرتان براى سازماندهى و وصل پاره‏اى ارتباطات به مسجدسليمان رفته بود. ليلا از افراد با تجربه‏ى تشكيلات بود كه براى استتار به عنوان كارگر كارخانه به آنجا فرستاده شد. فريبرز و ليلا خانه‏اى را در حومه شهر اجاره كرده بودند. شايد پذيرفتن جزئيات اين وقايع براى شما كه در جريان روابط آن سال‏ها نبوده‏ايد غيرممكن باشد. گناهى هم نداريد. مادرتان پرسيده بودند، هنوز هم فكر مى‏كنيد، اگر در شرايط همان سال‏ها بوديد، ترك صف، عقوبتى چنين تلخ و ناگزير داشت؟ نوشتم، بانوى من، به اين سادگى قضاوت نكنيد. در اين كه ما پيشاپيش صف مبارزه با دشمنى درنده بوديم شكى ندارم. هنوز هم شكى ندارم كه حضور در اين صف راه بازگشتى نداشت و هيچ گونه تعلل و لغزش هم جايز نبود. ولى، ماجراى مسجدسليمان و رودخانه‏ى تمبى را با وقايع مشابه مخدوش كرده‏اند. تركِ صف انگيزه‏ى واقعه نبوده است، اگرچه كه مى‏توانست باشد.
يكسال بعد از پيوستن پدرتان به تشكيلات مسجدسليمان، اطلاعات ضد و نقيضى از وضعيت آنجا به ما مى‏رسيد. از فريبرز كه در آن زمان مسئول حوزه بود، خواستيم گزارشى برايمان بنويسد. يكى-دو هفته بعد گزارش مبهم و در عين حال نگران‏كننده‏اى براى ما فرستاد. در گزارش از بروز گرايشات خطرناك و ضعف‏هاى غيرقابل گذشت در تشكيلات مسجدسليمان ياد شده بود. سعى كردم با خسرو ارتباط برقرار كنم. نشد. كسى ديگر هم به تهران آمده بود و گزارش مشابهى به مركزيت داده بود. بنظر مى‏آمد كه شكافى عميق بين اعضاء تشكيلات آنجا بوجود آمده است. در آن روزها چنين شكافى مى‏توانست مثل دُملى چركين به بقيه‏ى بخش‏ها هم سرايت كرده و همه را زير ضرب دشمن ببرد. اوايل اسفندماه به دستور مركزيت به مسجدسليمان رفتم. صبح با اتوبوس حركت كردم و غروب رسيدم. در ايستگاه علامت قرارمان را زدم. دو ساعت بعد تأييد قرار را گرفتم. شب فريبرز در ايستگاه به پيشوازم آمد. برخلاف انتظارم بجاى خسرو ليلا به‏عنوان چكِ فريبرز آمده بود. فريبرز سخت مضطرب و پريشان مى‏نمود. مرا چشم‏بسته به خانه‏شان بردند. يكى-دو ساعت بعد هم خسرو و ديگران آمدند. در خاطرات و يادداشت‏هاى ديگران از جلسه‏ى آن شب به‏عنوان محكمه‏ى خسرو ياد شده كه برداشتى يكجانبه و وارونه از قضاياست. در تمام مدت جلسه فريبرز و دو نفر ديگر كه هر دو در ضربات سال بعد از بين رفتند، خسرو را به باد انتقادات شديد گرفتند. نمى‏خواهم با ذكر جزئيات وقايعى كه حالا شايد روشن كردنشان مرهمى به زخم‏هاى اين سال‏ها نگذارد، خاطرتان را بيازارم. ولى خودتان اينطور خواستيد. پدرتان در طول جلسه فقط يكبار گفت كه اين‏ها همه بهانه‏ايست براى تصفيه‏ى او و يكى-دو عضو ديگر كه شيوه‏هاى فريبرز را در رهبرى و اداره‏ى تشكيلات به زير سئوال برده‏اند. تمام آنشب ليلا ساكت بود و كلمه‏اى حرف نزد. شايد اگر ليلا به‏عنوان شاهد اصلى ماجرا در ضربات سال بعد از بين نرفته بود، شما و ديگران امروز واقعه را از منظرى ديگر مى‏ديديد و ديگر نيازى به نبش قبر رفتگان و بازگويى خاطرات موهوم گذشتگان نبود. آنشب بعد از رفتن همه، من و فريبرز روى بام خانه رفتيم. روبرويمان جاده بود و شعله‏هاى آتش، كه از پشت لوله‏هاى گازى كه در امتداد تپه‏ها كشيده مى‏شد زبانه مى‏كشيد. من شكى نداشتم كه اصل مسئله چيز ديگريست. بعضى خاطرات هميشه با آدم مى‏مانند. فريبرز براى آوردن چيزى پايين رفت. من به تپه‏ى روبرو و به شعله‏ها نگاه مى‏كردم. براى لحظه‏اى يكه خوردم. لابه‏لاى لوله‏هاى گاز، گاه به‏گاه نورى متحرك روشن و خاموش مى‏شد. آدم‏هايى در امتداد لوله‏ها با آينه به هم علامت مى‏دادند. خم شدم، كمرى‏ام را كشيدم و به موازات لبه‏ى بام روى دو زانو نشستم. سيانور را از جيب بيرون كشيدم و توى مشتم جاى دادم. ياد گرفته بوديم به هر واقعه‏ى كوچكى با ديده‏ى احتياط و ترديد نگاه كنيم. فريبرز كه برگشت، اشاره كردم سكوت كند. خم شد و كنارم آمد. كورسوى چراغ‏ها را به او نشان دادم. اول نمى‏ديد. بعد لبخندى زد، دستم را گرفت و بلند شد. انعكاس نور چشم سگ‏هاى ولگردى را كه پشت لوله‏هاى گاز زباله‏ها را اينطرف و آنطرف مى‏بردند به اشتباه چيز ديگرى گرفته بودم. اين را بعدها فريبرز در خاطراتش به ريا به‏عنوان نمونه‏اى از روحيه‏ى شكاك و در عين حال خشن من آورده است. آن شب تا نيمه‏هاى شب با فريبرز حرف زدم. توجيه مى‏كرد. دلايل بيشترى آوردم. شكى نداشتم كه ليلا يك پاى قضيه است. حرفهايمان به جايى نرسيد. آن شب، روى بام خوابيدم. صبح با صدايى از خواب پريدم. ليلا توى حياط خانه گلها را حرس مى‏كرد. پايين رفتم. فريبرز در خانه نبود. ليلا را صدا زدم. توى آشپزخانه آمد. براى هردويمان چاى ريخت. برداشت خودم را از ريشه‏هاى اختلافات آن‏جا گفتم. صدايش مى‏لرزيد. اول حرفهاى فريبرز را تأييد مى‏كرد. سعى مى‏كرد توى چشم‏هايم نگاه نكند. پافشارى كردم و بعد سئوالاتم را شخصى‏تر كردم. از تمايل خودش پرسيدم. برآشفت و از اتاق بيرون رفت. بعد از ظهر آن روز با خسرو قرار گذاشتم. بدون آنكه قرار را چِك كند در خانه‏ى فريبرز و ليلا به دنبالم آمد. غرق در عوالم خودش بود. گفتم، دلم گرفته جايى برويم، دمى به خمره بزنيم. پذيرفت. مطرب آبله‏رو را براى اولين بار آنشب ديدم. اعترافاتى كه از او گرفتند همه جعليات و كذب محض است. غروب من و خسرو به‏طرف شوشتر رانديم. پدرتان در دره‏ى شوشترى‏ها پاتوقى داشت و هفته‏اى يكى-دو شب را در آنجا مى‏گذراند. فريبرز ردش را پيدا كرده بود و در گزارشات امنيتى حوزه هم به اين مسئله اشاره كرده بود. از جاده‏اى پيچ در پيچ و پُرگردنه گذشتيم. خسرو زير لب آهنگى را زمزمه مى‏كرد. پدرتان صداى خوبى داشت و در شبهاى زندان برايمان مى‏خواند. من گيج و منگ بودم. شكى نداشتم كه وسوسه ريشه‏ى همه‏ى تباهى‏هاست. از شما و مادرتان پرسيدم. عكس شما را از لابلاى خرت و پرت‏هاى توى داشبرد بيرون آورد. شما با موهايى بافته و عروسكى در دست توى بغل خسرو نشسته بوديد. اوايل شب به محله‏يى متروك وارد شديم. ماشين را جايى گذاشتيم و بيرون رفتيم. سايه‏هايى توى كوچه در حركت بودند. جلوى خانه‏اى قيرگونى شده با درى خاكسترى ايستاديم. دو-سه زن روبروى خانه، نگاهمان مى‏كردند. خسرو گفت، نگران نباش، اينجا مرا مى‏شناسند. درِ خانه‏اى را زد. پيرمردى آبله‏رو با موهايى ريخته در را به رويمان باز كرد. با خسرو خش و بشى كرد و وارد شديم. توى حياط سايه‏ى يكى-دو مرد را ديدم كه از اتاقى به اتاق ديگر مى‏رفتند. مردى جلوى حوض وسط حياط كنار شمعدانها صورتش را مى‏شست. پيرمرد ما را به اتاقى دودگرفته و نمور و نيمه‏تاريك برد. روى زمين نشستيم. پسرى چاق براى‏مان مخده آورد و زنى پير بساط سفره را چيد. از لابه‏لاى حرفهاى خسرو و پيرمرد فهميدم كه اغلب به آن جا رفت و آمد دارد. كارى كه آنروزها خطايى نابخشودنى به‏حساب مى‏آمد. پيرمرد استكانهايمان را پر كرد. سازش را از روى تاقچه برداشت و پسر را صدا زد. پسر آمد و كنار سفره نشست. پيرمرد سازش را كوك كرد و نواخت. پسر ضرب مى‏زد و با صداى گرفته مى‏خواند. من چنين روحيه‏اى را از خسرو هيچوقت نديده بودم. نيمه‏هاى شب، سياه‏مست كنار سفره دراز كشيده بود. به پيرمرد و پسر اشاره كردم كه تنهايمان بگذارند. بساط را جمع كردند و بيرون رفتند. خسرو را بيدار كردم. برايش چاى ريختم. اصل جريانات را جويا شدم. گفت، همانست كه گفته‏ام. دوباره پرسيدم. با عصبانيت انكار كرد. مى‏لرزيد و داد مى‏زد. پيرمرد پريد توى اتاق. اشاره كردم بيرون برود. هيچ چيزى نگفتم. نزديكى‏هاى صبح بازگشتيم. در بين راه كلمه‏اى بين‏مان ردوبدل نشد. همان‏روز به تهران بازگشتم. گزارش سفر را به مركزيت دادم. همه در پيگيرى دقيق‏تر و ختم قضيه متفق‏القول بوديم. وظيفه‏ى تحقيق نهايى و اجراى حكم تشكيلات به من محول شد. خواستم نپذيرم، قبول نكردند. دو هفته بعد بى‏خبر به مسجدسليمان رفتم. از آنجا با فريبرز تماس گرفتم. بعدازظهر مرا به خانه برد. طرح را براى فريبرز و ليلا تشريح كردم. فريبرز مسئله داشت و ليلا هم نمى‏خواست مسئوليتى را بپذيرد. از فريبرز خواستم كه در مسئله دخالت نكند. ليلا را هم قانع كردم كه تنها كسى‏ست كه از عهده اجراى طرح برمى‏آيد. روز بعد فريبرز صبح زود از خانه بيرون رفت. حوالى ظهر ليلا در حضور من به خسرو تلفن زد. من گوشى ديگر را برداشته بودم. صدايش مى‏لرزيد. اشاره كردم كه آرام باشد. از خسرو خواست كه بعدازظهر به ديدنش بيايد. خسرو اول سكوت كرد. بعد از فريبرز پرسيد. ليلا گفت كه فريبرز براى مأموريتى به خارج شهر رفته و تا دو روز ديگر هم برنمى‏گردد. خسرو چيز ديگرى پرسيد. مثل اينكه خبرى شده يا، ليلا گفت، منتظرتم و گوشى را گذاشت. من حوله‏ها را نيمه خيس كردم. از ليلا خواستم كه توى اتاق برود. قفل درِ ورودى را باز گذاشتم و حوله‏ها را با دو-سه تكه رخت زنانه روى صندلى و توى راهرو در امتداد اتاق انداختم. موسيقى ملايمى را در ضبط صوت گذاشتم و خودم در گوشه‏اى رو به اتاق پنهان شدم. ليلا در را نيمه‏باز گذاشت و روى تخت دراز كشيد. براى مادرتان نوشتم، هميشه برايم اين سئوال بوده كه كيخسرو در لحظه‏هاى مستى و سرخوشى، آنجا كه پس از فتوحات بسيار در بارگاه نشسته بوده، وقتى جام جهان‏نما را بدست مى‏گرفته و سرنوشت همه چيز و همه كس را در آن مى‏ديده، آيا سرانجام تلخ و پر ابهام خود و اطرافيانش را هم ديده است؟
شايد نيم ساعت هم نگذشته بود كه خسرو بى‏آنكه قرار سلامتى را چك كند، در حياط را باز كرد و ماشينش را آورد توى خانه. نگاهى به اطراف انداخت. درِ راهرو را باز كرد و آمد تو. ليلا را صدا زد. ليلا جواب نداد. حوله‏ى نم‏دار را از روى مبل برداشت و بوييد. لباسها را كنار زد و نشست. دوباره ليلا را صدا زد. مادرتان نوشته بودند، به‏جاى اين حاشيه رفتنها، از آخرين ديدارتان بگوييد. مثلاً اينكه آخرين بار لبخندش را كِى ديديد يا چيزهايى شبيه اين. نوشتم، بانوى من، وقايع معمولاً آنطور كه مثلاً در حكايات و قصه‏ها خوانده‏ايم و يا در فيلم‏ها ديده‏ايم اتفاق نمى‏افتند. خسرو سيگارى آتش زد، حوله‏اى را برداشت و دوباره بوييد. بلند شد سيگارش را خاموش كرد و به طرف اتاق رفت. جزء به جزء اين وقايع در گزارش‏هايى كه بعداً نابود شدند آمده است. جلوى درِ اتاق دوباره ليلا را صدا زد. بعد برگشت، به پشت سر نگاهى انداخت و داخل رفت. وقتى من جلو رفتم از لاى درِ نيمه‏باز نگاه كردم، ليلا به پهلو روى تخت دراز كشيده بود با شانه‏ها و پاهاى برهنه‏اى كه از لاى ملافه بيرون زده بود. خسرو روى لبه‏ى تخت نشست. خم شد و شانه‏هاى ليلا را كه مى‏لرزيد بوسيد. ديدم كه دستش را روى نيمرخ و موهاى خيس ليلا كشيد.
وقتى از خانه بيرون مى‏رفتم صداى هق‏هق ليلا مى‏آمد. خسرو با دست‏هايى كه توى موها فرو برده بود، كنار تخت چمباتمه زده بود. ظهر روز بعد، من، فريبرز و خسرو به طرف رودخانه‏ى تمبى حركت كرديم. پيشنهاد فريبرز بود. گويا يكى-دو بار با هم رفته بودند. غالباً آن‏جا با انفجار ديناميت در بركه و رودخانه ماهى مى‏گرفتند. فريبرز چادر و وسايل را توى ماشين جاى داد و پشت فرمان نشست. من هم كنارش. خسرو روى صندلى عقب يله شد. توى راه كسى چيزى نمى‏گفت. يكى-دو بار فريبرز از خسرو خواست چيزى بخواند. خسرو سكوت كرد. بعدازظهر به تمبى رسيديم. بايد دشت تمبى را اواخر اسفندماه ببينيد. منظره‏اى اينچنين در عمرم نديده‏ام. دشتى وسيع و سبز و تپه ماهورهايى كه يكسر با شقايق‏هاى سرخ و زرد و لاله‏هاى وحشى پوشيده شده است و رودخانه‏اى كه مثل مارى سبز و آبى، پيچ در پيچ در امتداد دشت مى‏گذرد. دورتر از بركه، كنار تپه، پشت به صخره‏اى چادر زديم. بساط غذا كه آماده شد، شب شده بود. هيچكداممان چيزى نخورديم. فريبرز زودتر از همه بى‏آنكه به ما چيزى بگويد رفت توى چادر. براى بالشِ زير سر، سنگى را كه رويش نشسته بود داخل چادر برد. خسرو چوبى دست گرفته بود و روى خاك خطهايى نامفهوم مى‏كشيد. اشاره كردم به‏طرف بركه برويم. جلوى بركه همه چيز ساكت و آرام بود. ماه روى بركه افتاده بود. دايره‏هاى موازى با آمدن گاه به گاه ماهيها روى آب، به موازات هم روى سطح بركه پراكنده مى‏شدند. مادرتان پرسيده بودند، بنويسيد آخرين بار كِى در چشم‏هاى خسرو نگاه كرديد. نوشتم، يادم نيست. مگر فرقى هم مى‏كند؟ گفتم، خسرو چيزى بخوان، گفت، خسته‏ام. بهتر است بخوابيم صبح زود وقتش است. ماهى‏ها دسته-دسته، مى‏آيند روى آب. فتيله‏ى فانوس را پايين كشيديم و توى چادر رفتيم. فريبرز سرش را روى سنگ گذاشته بود و به سقف نگاه مى‏كرد. خسرو بين ما دراز كشيد. سيگارى آتش زد. كمرى‏ام را گذاشتم زير سرم. فريبرز گاه به‏گاه چيزهايى را زير لب تكرار مى‏كرد. يكى-دو بار خسرو پرسيد، چيزى گفتى؟ من همان‏جا خوابم برد. نيمه‏هاى شب با صداى باد از جا پريدم. گويى باد مى‏خواست چادر را از جا بكند. سقف چادر زير فشار باد پايين مى‏آمد، نزديكمان مى‏شد و بعد دور مى‏شد و بطرفى ديگر مى‏رفت. نيم‏خيز كه شدم خسرو را ديدم كه با چشم‏هاى باز به من نگاه مى‏كرد. فريبرز پشت به ما رو به ديواره‏ى چادر دراز كشيده بود. خسرو خم شد، دستش را توى كوله كرد، قمقمه را بيرون كشيد و آب را يك‏نفس نوشيد. دوباره خوابم برد. نزديكيهاى سحر بيدار شدم. فريبرز را ديدم كه با زانوهاى بغل كرده روى زمين نشسته بود. به مادرتان نوشتم، باور كنيد آخرين جمله‏اى كه از خسرو شنيدم همين بود. »صبح ماهى‏ها دسته-دسته مى‏آيند روى آب.« بعد خسرو از چادر بيرون رفت.
روايت فريبرز از واقعه‏ى رودخانه‏ى تمبى و ماهى‏ها پر از تناقض است. او بود كه ديناميت‏ها را با بند به تخته سنگى كه با خود توى چادر آورده بود بست. برخلاف آنچه كه در خاطراتش نوشته، من اولين نفرى نبودم كه بعد از خسرو از چادر بيرون رفتم، هر دو با هم رفتيم. كنار بركه خبرى از خسرو نبود. صدايش زديم، جوابى نداد. هر كدام از دو طرف در امتداد رودخانه حركت كرديم. چند دقيقه‏ى بعد صداى انفجار ديناميت‏ها را از سمت بركه شنيدم. زردى‏ها و سرخى‏ها دويده بودند توى آبى آسمان و شكل‏هايى مبهم و متغير ساخته بودند. برخلاف روايت فريبرز، جريان ماهى‏هاى تكه-تكه شده و بركه‏ى خون‏آلود هم واقعه‏اى محال است. ماهى‏ها به پهلو آمده بودند روى آب بركه. سطح آب هم پر از لكه‏هاى سربى و پولك‏هاى نقره بود. ساعتى همان‏جا نشستم. به چادر كه برگشتم فريبرز را ديدم كه گوشه‏اى نشسته بود و سيگار مى‏كشيد. او اين يكى را درست نوشته كه از من درباره‏ى خسرو پرسيده بود. باز هم واقعيت را نوشته كه من جوابى ندادم. براى مادرتان نوشتم، بانوى من، چه كسى فرجام واقعى كيخسرو را مى‏داند؟ شايد واقعاً ناپديد شده باشد، شايد هم خود را پنهان كرده و بعد در هيئت چوپانى و شايد هم در لباس زائرى غريب به شهرى دور وارد شده و دور از چشم ديگران سال‏ها زندگى كرده، يا شايد به دسيسه‏ى طوس يا گيو يا بيژن مرموزانه كشته شده باشد. كسى چه مى‏داند؟ چرا كه همه‏ى آنها هم سرنوشتى مشابه او داشته‏اند.
جولاى 2002

2003-06-12T12:30:00.000-07:00

گربه

دست راست پيچيد و بعد وارد كوچه باريكى شد كه درخت بزرگى در سمت چپ آن بود. ماشين را در گوشه‏اى تاريك پارك كرد. از كيف دستى‏اش چند اسكناس بيرون آورد و بعد آنرا زير صندلى پنهان كرد. نگاهى به اطراف انداخت. كسى در پاركينگ نبود. چراغ ماشين را خاموش كرد و پياده شد. آنسوتر چشمش به گربه خاكسترى كوچكى افتاد كه به او خيره شده بود. سرش را پايين انداخت و بعد گربه را ديد كه بزير ماشين خزيد و ناپديد شد. بطرف درِ پشت ساختمان رفت و زنگ را فشار داد. دقيقه‏اى گذشت. صدايى نيامد. دوباره زنگ زد. اينبار اول صداى كشيده شدن دمپايى‏هايى روى زمين را شنيد و بعد صدايى زنانه كه با زبانى ناآشنا چيزى مى‏گفت. لاى كركره باز شد و چشمهاى بادامى زن را ديد كه او را برانداز مى‏كردند. لبخندى زد. در كه باز شد زنى با موهاى مشكى و ژوليده و لباس سياه رنگ در آستانه در نمايان شد. لبخند زد و سلام كرد.
Do you have time?
زن از جلوى در كنار رفت. وارد شد. زن در را پشت سر قفل كرد و بعد جلوى او براه افتاد.
-Is it your first time?
-No.
زن در يكى از اتاقها را باز كرد. مرد داخل شد.
-Fifty dollars please...
مرد دست در جيب كرد و پولها را جلوى زن گرفت. زن گفت:
-Take off your clothes and lay down. I’ll be right with you in a minute.
زن در را بست. اتاق نور صورتى كمرنگى داشت. كف اتاق تشك كوچكى با ملافه سفيد انداخته بود. لباسهايش را بيرون آورد و در جالباسى آويزان كرد. مجله‏اى را از روى ميز كنار اتاق برداشت و روى تشك دراز كشيد. سردش شده بود. مجله را ورق زد. نگاهى به ساعتش انداخت. از اتاق بغلى صداى خنده و حرف زدن زن و مردى مى‏آمد. هرچه تلاش كرد نتوانست بفهمد مرد به چه زبانى حرف مى‏زند. مجله را كنارى انداخت. روى تشك نيم‏خيز شد و ملافه را روى خود كشيد. بعد به پشت دراز كشيد و دستهايش را جلوى صورت حائل كرد.
كسى به در زد.
-Come in...
زن داخل شد و با صدايى كشدار گفت:
-Hello...
سرش را برگرداند. زن حالا لباس كوتاه صورتى رنگى پوشيده بود. روى دو زانو كنار تشك نشست و به آرامى دستش را پشت گردن مرد گذاشت. پرسيد:
-Are you scared?
-No I just feel cold...
-What is your name?
-Jim... And what is yours?
زن گفت: ...Joy و بعد خنديد. پرسيد:
-Where are you from?
-I am from Egypt... And you?
زن باز هم خنديد.
-I am from another planet.
مرد گفت:
-Tell me...
زن دستهاى مرد را روى زانويش گذاشت و ناخنهايش را به آرامى پشت بازوهاى مرد كشيد:
-I am from Japan...
مرد خنديد.
-Come on, you don’t look Japanese...
-And you don’t look Egyptian; and it really doesn’t matter...
فشار دستهاى زن را حس كرد كه روى ستون فقراتش قرار گرفتند.
-Are you married?
مرد گفت:
-No. My mother gave me this ring.
زن كف دستش را پشت پاهاى مرد كشيد. مرد گفت:
-How long you have been in this country?
-Many years, and who really cares...?
-Do you like this job?
-What about it? What is wrong with my job?
-Nothing, I was just a little curious... Don’t you want to get married and have children? Like all ordinary people?
زن حوله را از پشت مرد كنار زد. مرد گرماى دستهاى زن را احساس كرد كه بالاى رانهايش را مى‏ماليدند.
زن پرسيد:
-Do you like it?
-You do it so good... How long you have been in this business?
-I just started yesterday... Can you believe it?
قهقهه‏اى زد و باز ناخنهايش را به آرامى پشت رانهاى مرد كشيد. پرسيد:
-What is your job?
-Engineer, I am a mechanical engineer...
-So you work hard...
-Yes, and some times I really need good company...
زن خنده‏اى كرد. دستهايش بازايستادند. مرد سرش را برگرداند و زن را ديد كه پيراهنش را از تن بيرون مى‏آورد.
-Don’t talk... just relax...
بعد گرماى پاهاى زن را كه بر پشتش نشسته بود حس كرد و دستهايش را كه دوباره روى بدن او به حركت در آمده بودند. زن روى پشت مرد خم شد زبانش را روى گوشها و گردنش كشيد. حالا صداى تپش قلب زن را همراه با صداى نفس كشيدنش مى‏شنيد.
-Do you like it?
-Not yet...
-Why not?
-Because I want to know more about you... Do you really enjoy your job? You didn’t even tell me your real name and your true nationality...
زن زير لب كلمه نامفهومى را زمزمه كرد. كنار رفت و گوشه تخت نشست.
-Turn around.
مرد چرخيد. زن، برهنه روى دو زانو نشسته بود.
-Listen! You talk too much. Did I ask you about your real name and nationality? Do you give a shit about my nationality, or just want to have a good time?
مرد بلند شد. شلوارش را از جالباسى برداشت و بقيه پولها را به زن داد. زن پولها را شمرد. مرد روى تخت دراز كشيد...

×××

زن درِ پشت را باز كرد. مرد خارج شد. باران مى‏آمد. سرش را پايين انداخت. يقه كتش را بالا آورد. كليد را از جيب بيرون كشيد و بطرف ماشين رفت. كليد را كه در قفل چرخاند، دم گربه را ديد كه از زير ماشين نمايان بود. خم شد. گربه با موهاى خيس زير ماشين كز كرده بود. دستش را زير ماشين برد و گربه را نوازش كرد. گربه مى‏لرزيد. دست ديگرش را هم زير ماشين برد و گربه را آرام بيرون كشيد. گربه را روى صندلى كنار دستش گذاشت. از صندوق عقب ماشين حوله‏اى بيرون آورد، موها و صورتش را خشك كرد، بعد حوله را روى موهاى خيس گربه كشيد. گربه چشمهايش را بست و روى صندلى چمباتمه زد. بخارى ماشين را روشن كرد و بطرف خانه راه افتاد.

×××

بين راه جلوى فروشگاهى توقف كرد. دستش را به آرامى روى بدن گربه كشيد. باد گرم بخارى بدن گربه را گرم كرده بود. گربه رو به پهلو دراز كشيده و با چشمهاى نيمه‏باز به او نگاه مى‏كرد. پنجره را كمى پايين كشيد، در را باز كرد و بيرون رفت. باران بند آمده بود.
بطرف ماشين كه برگشت گربه را ديد كه روى دستها بلند شده و پنجه‏هايش را روى پنجره ماشين مى‏كشد. قوطى غذا را باز كرد و كف ماشين گذاشت. گربه پايين پريد و مشغول خوردن غذا شد.
بقيه راه را آرام راند. گربه بعد از تمام كردن غذا روى پاها نشسته و به او خيره شد. حالا دمش را تكان مى‏داد. نزديك خانه كه رسيد موهايش را مرتب كرده و دگمه بالائيش را بست. جلوى گاراژ كه پيچيد، درِ گاراژ با صداى ناهنجارى باز شد. ماشين را پارك كرد. دختر، درِ خانه را باز كرد و با پاى برهنه بطرفش دويد.
-Daddy I have a new friend...
مرد گفت:
-باباجون باز با پاى برهنه و با لباس نازك اومدى بيرون؟
دستهايش را جلو آورد و دختر را در آغوش گرفت. دختر ادامه داد:
-He’s funny... He’s also very shy. I gave him one of my candys... He’s from Russia. I saw his father, he speaks funny too.
- دخترم چشمهاتو ببند...،I have a surprise for you
Dad! Tell me... what?
-I told you, just close your eyes and don’t cheat...
دختر چشمهايش را بست و دستهايش را جلوى چشمها گرفت. او را بلند كرد و كنار پنجره ماشين آورد.
-Now open your eyes...
دختر چشمهايش را باز كرد. گربه در گوشه‏اى كز كرده بود.
-Daddy I can’t believe it!
درِ ماشين را باز كرد. گربه خودش را كنار كشيد. دختر دستهايش را جلو آورد و گربه را بغل كرد. مرد دستش را روى سر گربه كشيد.
-She’s a little bit shy...
- حالا نوبت توئه كه مامان و داداشتو سورپرايز كنى.
دختر همانطور كه مادرش را با صداى بلند صدا مى‏زد با گربه داخل خانه رفت. مرد كيف بغليش را از زير صندلى بيرون آورد و در جيب گذاشت. بسته‏هاى خريد را از ماشين برداشت و وارد خانه شد. بسته‏ها را در آشپزخانه گذاشت. بعد به دستشويى رفت، صورتش را شست و موهايش را شانه كرد. صداى دختر كه با حرارت درباره گربه حرف مى‏زد، از بالا مى‏آمد.
صورتش را نزديك آينه آورد. موهاى بيشترى سفيد شده بودند. چند تار موى سفيد را دور انگشتانش پيچيد و يكى يكى كند. دور چشمهايش را ديد كه چين افتاد بود. صداى خنده زن از بالا مى‏آمد. به آشپزخانه برگشت. مواد غذايى را در يخچال گذاشت. در قابلمه را برداشت. غذا هنوز گرم بود. همانجا غذايش را خورد. پسر از حياط خانه بداخل آمد.
-Hi Dad! Where have you been? You promised to come over and play with shawn and me...
-باباجان، برام كارى پيش آمد، نتونستم بموقع بيام...
-Where’s Shawn now?
-He’s gon,e Dad!
- پسرم حالا هم كه چيزى نشده، بگذار فرداشب...
بعد گونه پسر را بوسيد. دستى به سرش كشيد و گفت:
- حالا برو بالا ببين براى تو و خواهرت چى آوردم. بعد هم زود برگرد كه اقلاً قبل از خواب يك دست با هم بازى كنيم...
پسر توپ را همانجا گذاشت و بسرعت از پله‏ها بالا رفت. مرد از يخچال يك بطرى آبجو برداشت. به اتاق رفت و جلوى تلويزيون نشست. ريموت را برداشت و تلويزيون را روشن كرد. همانجا به پيغامهاى تلفن هم گوش داد. حالا صداى هياهوى دختر و پسر و زن درهم آميخته بود. خوابش گرفته بود. تلويزيون را خاموش كرد. بطرى آبجو را سر كشيد. كتش را برداشت و به طبقه بالا رفت. در اتاق، زن با لباس كار روى تخت دراز كشيده بود. دختر و پسر كنار زن روى تخت نشسته بودند. گربه روى تخت نشسته بود. بچه‏ها دست خود را روى سر گربه مى‏كشيدند. سلام كرد.
- سلام. چرا اينقدر دير آمدى؟
- برام يه عالمه كار پيش اومد. بعد هم كه سر راه به اين گربه خانوم برخوردم و حيفم اومد نيارمش خونه...
زن لبخند زد.
- از كجا مى‏دونى كه صاحب نداشته باشه؟
- اگه صاحب داشت پلاك به گردنش مى‏انداختن. تازه او الاغى كه حيوون به اين نازى را توى خيابون ول كنه كه زير ماشين اين و او بره همون بهتر كه بى‏گربه بشه.
زن نگاه سرزنش‏آميزش را به او دوخت.
دختر گفت:
-I want to call her Pishi...
پسر گفت:
- I don’t like that name...
زن گربه را بلند كرد و روى سينه‏اش گذاشت.
- نگاه كن چه چشمهاى خوشگل و معصومى داره...
- من بين راه بهش غذا دادم. براى فرداش هم يه چيزايى گرفتم تا بعد ببينيم چكارش بايد بكنيم.
پس از جيبش نخى را بيرون آورد و جلو چشم گربه تكان داد. سر گربه بدنبال نخ اينطرف - آنطرف مى‏رفت، بعد از روى سينه زن پريد و دستش را دراز كرد كه نخ را بگيرد.
- شامت رو گذاشتم روى اجاق. اونقدر منتظرت وايستادم كه بچه‏ها خيلى گرسنه شون شد. مجبور شديم غذا بخوريم.
پيراهن و شلوارش را روى جالباسى انداخت و لباس ورزشى‏اش را پوشيد. دختر و پسر روى زمين با دم گربه بازى مى‏كردند. پرسيد:
- دخترم! homework هاتو كردى؟
-No Daddy. I need your help. I had some problems. I was waiting for you...
پسر نخ را بالا گرفت. گربه بالا پريد. صداى خنده دختر بلند شد. پسر نخ را كشيد و از اتاق بيرون رفت. گربه و دختر هم پى او دويدند. پسر از پايين پله‏ها با صداى بلند گفت:
-Dad I’ll be waiting for you.
مرد روى لبه تخت نشست و گفت:
- چه خبر؟
- هيچى، خسته‏ام... تمام ستون فقراتم تير مى‏كشه. اين كمردرد لعنتى‏ام انگار نمى‏خواد دست از سر من برداره، سر كارم برام اعصاب باقى نمونده... امروز دوباره با رئيسم حرفم شد. مرتيكه مزخرف! هر روز كه تو خونه با زنش دعواش مى‏شه مى‏خواد دق دليشو سر من در بياره. سر هر چيز كوچكى به آدم بند مى‏كنه. هفته پيش ده - دوازده ساعت اضافه كار كردم، اين هفته گفته كه شنبه هم بريم سر كار... منم اصلاً خودمو مى‏زنم به مريضى. گور باباش...
مرد بند كفشهاى كتانيش را محكم كرد.
- من كه هميشه ميگم... تو نبايد اعصاب خودتو خراب كنى. اين اوريانتالا همشون خركارن... اونوقت از آدم توقع دارن كه مثل خودشون تا بوق سگ كار كنه. همه زندگيشون خلاصه شده توى كار و كار. اونوقت با زن جماعت هم مثل سگ رفتار مى‏كنن. مرداشون كه فكر مى‏كنن از كون فيل افتادن و همه زناى دنيا بايد جلوشون دست به سينه وايسن.
- هر روز كه ميام يه پوشه جديد گذاشته روى ميزم، بعد هم درخواستاى جديد كه به اين تلفن بزن، فلان مطلب را تايپ كن، يا به بهمان كَسَك نامه بنويس و از اين مزخرفات...
مرد بطرف در رفت.
- مى‏رم پائين يك كم با بچه‏ها سروكله بزنم.
پائين آمد. تلويزيون روشن بود. دختر گربه را در بغل گرفته و نوازش مى‏كرد. كتابهايش روى ميز ولو بودند. كنار دختر نشست. دستش را روى سر گربه كشيد. گربه سرش را بلند كرد و چشمهايش را به او دوخت. دست كوچك دختر را گرفت و بطرف صورتش برد و آنرا بوسيد. تلويزيون را خاموش كرد.
- باباجون! homework هاتو آماده كن. اونائى رو هم كه اشكال دارى علامت بزن، من مى‏رم يك كمى با داداشت بازى كنم و بعد بيام. باشه؟
دختر زير لب چيزى گفت. مرد به آشپزخانه رفت. آشپزخانه بوى بدى مى‏داد. ظرفها در ظرفشويى تلنبار شده بود. آب را باز كرد و ظرفها را يكى يكى در ماشين گذاشت. آشغالها را برداشت و به حياط برد. پسر دستها را زير چانه گذاشته، روى توپ نشسته و سرش را پائين انداخته بود. آشغالها را در سطل بزرگ زباله ريخت. دستش را روى سر پسر كشيد.
- پسرم! معذرت مى‏خوام.
بعد پنجه‏هايش را مشت كرد و به آرامى به شانه پسر زد.
-Come on dude. I’m ready. Let’s play now.
پسر از روى توپ بلند شد و توپ را بطرف مرد انداخت.
-I don’t want to play. I’m tired...
- So I’ll play by myself...
توپ را بطرف حلقه پرتاب كرد. پسر بطرف در خانه رفت. مرد تنها مشغول بازى شد. توپ را از زواياى مختلف بطرف حلقه مى‏انداخت. بعد مى‏دويد و سعى مى‏كرد توپ را قبل از زمين خوردن بگيرد. بعد از چند دقيقه به نفس نفس افتاد. با آستين صورت عرق كرده‏اش را پاك كرد و به داخل خانه رفت. از يخچال بطرى آبجو را برداشت. صداى بلند تلويزيون مى‏آمد. به اتاق رفت. دختر روى مبل خوابيده بود. گربه روى صندلى روبرو نشسته بود و به او نگاه مى‏كرد. تلويزيون را خاموش كرد. آبجو را سر كشيد. دختر را به آرامى از روى مبل بلند كرد. با يك دست چراغ را خاموش كرد و از پله‏ها بالا رفت. گربه هم دنبالش راه افتاد. دختر را در اتاقش روى تخت گذاشت و بعد گونه‏هايش را بوسيد. از اتاق پسر صداى تيراندازى و صداى بهم خوردن چيزى مى‏آمد. در اتاق را باز كرد. چراغ اتاق خاموش بود و پسر با كامپيوتر بازى مى‏كرد.
- تا نيم ساعت ديگه بازى را قطع مى‏كنى وگرنه دوباره دير به مدرسه مى‏رسى... اينبار ديگه من براى معلمت كاغذ نمى‏نويسم...
پسر جوابى نداد. مرد در را بست و به دستشويى رفت. همانطور كه دندانهايش را مسواك مى‏زد در آينه چشمش به گربه افتاد كه در كنار در ايستاده بود و به او نگاه مى‏كرد. گربه را بغل كرد و به اطاق خواب رفت. چراغ كنار تختخواب روشن بود و زن با مجله‏اى در دست روى تخت به خواب رفته بود.
لبه تخت نشست. نورى صورتى رنگ روى بدن زن افتاده بود. مجله را از دستش كنار گذاشت و عينك را آهسته از چشمش برداشت. زن چشمهايش را گشود، زير لب لبخندى زد و دستهايش را به آرامى بالا آورد. مرد خم شد. دستهاى زن روى شانه‏ها و بعد دور گردن مرد حلقه شدند. مرد سرش را نزديك آورد و گونه‏هايش را روى گونه‏هاى زن كشيد. بدن زن گرم بود. گفت:
- خسته‏ام.
مرد بدن زن را آرام به پشت چرخاند. چراغ را خاموش كرد. پرده را كنارى زد و پنجره را باز كرد. دستهاى زن را روى زانويش گذاشت و ناخنهايش را به آرامى به پشت بازوهاى او كشيد. دستهايش روى بدن زن به حركت در آمدند. زن پشت دستها را جلو آورد و جلوى صورتش را حائل كرد. مرد دستهايش را پشت كمر زن گذاشت و با آرامى فشار داد. در همان حال در آينه روبرو بدن خود را ديد كه روى كمر زن خم مى‏شد. آنسوتر چشمش به گربه خاكسترى افتاد كه پنجه‏هاى خود را بدنبال عنكبوتى كه از سقف آويزان شده بود روى ديوار مى‏كشيد...

2003-06-12T12:04:00.000-07:00

پَرسِه

طورى نشست كه بتواند پنجره‏ى ساختمان آن‏طرف خيابان را ببيند. چترش را كنار ميز گذاشت. بارانى‏اش را در آورد و روى صندلى كنارى انداخت. سينى غذا را روى ميز بلندى كه به موازات پنجره قرار داشت گذاشت. بطرى آبجو را باز كرد و ليوان پُر را سر كشيد. باران تند و اُريب مى‏باريد و صورت‏ها را هاشور مى‏زد. عابران با چترهايشان در آمد و رفت بودند. با دستمال بخار روى شيشه را پاك كرد. كسى كه پشت پيشخوان ايستاده بود ترانه‏اى قديمى را با صداى بلند مى‏خواند.
طنين صداى زن هنوز در گوشش بود: خودت اين طور خواستى...
ساعت را از جيب شلوارش بيرون آورد و روى ميز گذاشت. به پنجره‏ى اتاق روبرو نگاه كرد. هنوز خاموش بود. زن و مرد پيرى توى كافه را برانداز مى‏كردند. مرد چتر را روى سر خود و زن نگه داشته بود و دست هر دو به‏موازات هم در جيب پالتوى زن فرو رفته بود. دوباره به پنجره نگاه كرد. هنوز تاريك بود. زن و مرد پير را ديد كه به داخل كافه آمدند. زن سرش را به بازوى مرد تكيه داده بود. دقيقه‏اى بعد غذايشان را گرفتند و روى يكى از ميزهاى وسط گذاشتند. مرد پالتويش را در آورد و روى دسته‏ى صندلى انداخت. به زن كمك كرد تا بنشيند. صورتش را برگرداند. اين بار چراغ روشن بود. باز و بسته شدن درِ كافه هواى تازه و خنكى را به‏داخل مى‏آورد. پنجره‏ى روبرو هنوز بسته بود. مى‏دانست كه‏پنجره را باز مى‏كند. آنوقت‏ها، شب‏هاى بارانى پنجره را باز مى‏كردند. براى زن، باران با هرچه كه مى‏آميخت بويى سحركننده داشت. سيگارى آتش زد. مرد پشتِ پيشخوان همچنان مى‏خواند.
كسى پرده را كنار كشيد. زن بود. پنجره را باز كرد. لباس خواب سفيدى به‏تن داشت. لباس را قبلاً نديده بود. سرش را از پنجره بيرون آورد و بدنش را به لبه‏ى پنجره تكيه داد. آنوقت‏ها هم همين كار را مى‏كرد. نم‏نم باران به زن نشاطى غريب مى‏داد. با موها و صورت خيس دور اتاق مى‏چرخيد و خنده‏هاى كودكانه‏اش فضا را پر مى‏كرد. مردى با شيشه‏ى شراب در دست، جلوى خانه ايستاد و زنگِ در را فشار داد. زن از پنجره خم شد و مرد را ديد. مرد سرش را بالا گرفت و براى زن دست تكان داد. زن از جلوى پنجره كنار رفت. در باز شد. مرد را ديد كه چترش را جلوى در بست، كفش‏هايش را تكاند، و وارد خانه شد.
سردش شده بود. از دستشويى كه برگشت فنجانى قهوه گرفت و روى صندلى نشست. سينى غذا را كنار گذاشت. زن را ديد كه به پنجره تكيه داده بود. مرد زن را از پشت بغل كرد و صورتش را به صورت او چسباند. قطرات باران به صورت هر دو مى‏خورد. خودش را به پنجره نزديكتر كرد كه بتواند آنها را به‏خوبى ببيند. بخار دهانش روى پنجره نشست. با گوشه‏ى آستين بخار را پاك كرد. زن را ديد كه دستش را دراز كرد و پنجره را بست. پرده را كشيد. سايه‏اى روى شيشه‏ى پنجره افتاده بود. حتماً سايه‏ى هر دويشان بود كه روبروى هم ايستاده بودند. مرد لب‏ها و شانه‏هاى زن را مى‏بوسيد.
از روى صندلى بلند شد. مرد با يك دست، دست زن را گرفته بود و با دست ديگر با خطوط كف آن بازى مى‏كرد. بوى تند غذا آزارش مى‏داد. صداى به‏هم‏خوردن قاشق چنگال‏ها، همراه با همهمه آدم‏ها و صداى آواز آشپز حالش را به‏هم مى‏زد. بارانى‏اش را پوشيد. چترش را برداشت و از كافه بيرون رفت. چترش را باز كرد و يقه‏ى بارانى‏اش را بالا كشيد تا گوش‏هايش را بپوشاند. از كنار پنجره‏ى كافه دور شد. چند قدم آنطرفتر به ديوارى آجرى، كنار مغازه‏اى كه بسته بود تكيه داد. سيگارى آتش زد. از پشت پنجره نور كمرنگى مى‏تابيد. حتماً چراغ خواب روشن بود. سردش شده بود. يك دستش را توى جيب بارانى‏اش برد. شايد هر دو كنار هم جلوى بخارى هيزمى دراز كشيده بودند. مرد با دست بند لباسِ زن را از روى شانه‏هايش كنار زد و بعد لب‏هاى مرد را ديد كه روى گردن و شانه‏هاى زن به‏حركت درآمدند. دست‏هاى زن دگمه‏هاى پيراهن مرد را باز كردند. حالا انحناى بدن زن را مى‏توانست ببيند كه زير عضلات عرق كرده‏ى مرد موج مى‏زد.
گدايى جلويش ايستاد و دستش را پيش آورد. در جيب‏هايش گشت و پول خردهايش را به او داد. حالا حتماً زن و مرد با بدن‏هاى كرخ و رخوت زده در آغوش هم بودند. زن سرش را روى سينه‏ى مرد گذاشته بود و به خوابى عميق فرو رفته بود. به آسمان نگاه كرد. باران بند آمده بود. چترش را بست و سرش را به ديوار تكيه داد. سيگار ديگرى آتش زد. زن هم حالا همين كار را مى‏كرد. شايد با مرد حرف مى‏زد. مرد سرش را در بغل گرفته بود و با موهايش بازى مى‏كرد.
شانه‏هايش را بالا انداخت. همانطور كه دسته‏ى چتر را روى زمين مى‏كشيد به راه افتاد. از كوچه كه گذشت وارد خيابان شلوغى شد. نئون سردرِ مغازه‏ها سرتاسر خيابان را روشن كرده بود. در تاريكْ‏روشنِ خيابان آدم‏هايى پرسه مى‏زدند. كنار دكه‏ى سيگارفروشى ايستاد و بسته‏اى سيگار خريد. ماشينى از كنار خيابان باسرعت رد شد و آب كف خيابان را به شلوارش پاشيد. خود را كنار كشيد. پيرمردى با موهاى ژوليده و سفيد كنار خيابان گيتار مى‏زد. دندان‏هاى جلويش افتاده بودند. كنارش ايستاد. پيرمرد آهنگى آشنا را مى‏نواخت. هرچه فكر كرد يادش نيامد آهنگ را كجا شنيده است. در بساط پيرمرد پولى انداخت.
توى مغازه‏ى مشروب فروشى رفت. مستقيماً به‏طرف قفسه‏هاى ودكا رفت و يكى از بطرى‏ها را بيرون كشيد. بسته‏اى پسته هم برداشت. پسته را توى جيب بارانى‏اش گذاشت. جلوى پيشخوان بطرى ودكا را باز كرد و جرعه‏اى نوشيد. همان‏طور كه دور لبش را پاك مى‏كرد چشمش به فروشنده افتاد كه به او بد و بيراه مى‏گفت. پولش را داد. شيشه را در جيب بغلش گذاشت و از مغازه بيرون رفت.
دوباره وارد خيابان اصلى شد. جلوى جايى كه نئون‏هاى صورتى روشن و خاموش مى‏شدند ايستاد. روى ويترين عكس‏هاى لخت زن‏ها را زده بودند. نوك سينه‏ى زن‏ها با چراغى روشن و خاموش مى‏شد. كوتوله‏اى جلوى در ايستاده بود. كاغذى را به‏دست مردها مى‏داد و با صداى بلند آنها را به‏داخل دعوت مى‏كرد. داخل شد. از راهروى باريكى كه نورى صورتى رنگ داشت گذشت. در انتهاى راهرو پيرزنى پشت باجه نشسته بود. اسكناس را جلوى او گذاشت. پيرزن تعدادى ژتون به او داد. ژتون‏ها را برداشت و وارد سالنى دودگرفته شد. بوى عود همراه با رايحه‏ى عطرهاى تند و بوى نم زمين درهم آميخته بود. گوشه و كنار تاريك سالن، مرد و زنى سرگرم گفتگو بودند. به قسمت تاريكتر سالن پيچيد. كنار ديوار اتاقك‏هاى چوبى سياه رنگى درست كرده بودند. كنار هر اتاقك هم زنى روى صندلى بلندى لم داده بود. نزديك شد. زيرچشمى نگاهى به زن‏ها انداخت. يكى از زن‏ها همان‏طور كه ناخنش را سوهان مى‏كشيد با ديگرى با صداى بلند حرف مى‏زد. ديگرى زير لب آوازى مى‏خواند. نزديكتر شد. زنى با صورتى تيره و موهاى كوتاه مجعد تكه‏اى پيتزا را به‏دندان مى‏كشيد. سرش را بلند كرد. زن دور دهانش را پاك كرد، صورتش را به او نزديكتر كرد و زير لب چيزى گفت. سرى تكان داد، بعد كيفش را درآورد و به زن پول داد. زن اشاره كرد كه وارد اتاق شود. خودش هم از در ديگرى وارد شد. هركدام توى اتاق كوچك مجزايى كه بوسيله‏ى ديوارى شيشه‏اى از هم جدا شده بود رفتند. روى ديواره‏ى هر كدام از اتاقك‏ها تلفنى نصب شده بود. روى صندلى نشست. زن ماتيك سرخ رنگى را روى لب‏هايش كشيد. از كيفش هم شانه‏ى كوچكى در آورد، موهايش را مرتب كرد و آدامسى هم گوشه‏ى دهانش گذاشت. اشاره كرد كه گوشى تلفن را بردارد. خودش هم گوشى را برداشت. با يك دست لباس‏هايش را يكى يكى بيرون آورد. يك دستش را روى سينه‏ها و لاى پاهايش مى‏كشيد و با دست ديگر گوشى تلفن را گرفته بود. صداهايى هوس‏انگيز از خود بيرون مى‏داد. سردش شده بود. پسته‏ها را از جيبش در آورد و مشغول خوردن شد. زن همچنان خم و راست مى‏شد و ناله مى‏كرد. مرد خنده‏اش گرفته بود. زن پرده‏ى جلوى ديوار شيشه‏اى را كشيد و گفت: تمام شد... اتاقك تاريك شد. در را باز كرد. زن را ديد كه بيرون اتاقك لباسش را مى‏پوشد. خداحافظى كرد. زن جوابى نداد. توى گوشه‏ى تاريك سالن بطرى را از جيب در آورد و سر كشيد. بسته‏ى پسته هنوز در دستش بود. آنطرفتر پله‏هايى قرار داشت كه با موكت قرمز رنگى فرش شده بود. در بالا چراغى چشمك‏زن به همان رنگ، روشن و خاموش مى‏شد. شانه‏هايش را بالا انداخت. زير لب چيزى گفت و از پله‏ها بالا رفت. بالاى پله‏ها وارد راهروى بلند و باريكى شد كه به سالنى كوچك منتهى مى‏شد. سراسر ديوارهاى راهرو با تصاوير عريان زن‏ها تزيين شده بود. داخل سالن مبل چرمى بزرگى بود كه سه چهار تا زن روى آن نشسته بودند. زيرچشمى به آنها نگاه كرد. همه به او نگاه مى‏كردند و لبخند مى‏زدند. به يكى كه لباس خواب سفيدى بتن كرده بود اشاره كرد. زن بلند شد و به‏طرف يكى از اتاق‏ها رفت. دنبالش راه افتاد. زن درِ اتاق را نيمه باز گذاشت. وسط اتاق تختِ گردِ بزرگى بود كه آباژور زرد كمرنگى روى ميز يك‏طرف آن و تلويزيون روشنى هم روى ميز طرف ديگر آن قرار داشت. روى سقف آينه‏ى بزرگى نصب شده بود. با اشاره‏ى زن كيفش را بيرون آورد و پول‏هايى را كه برايش باقى مانده بود به او داد. لخت شد و روى تخت دراز كشيد. زن آدامسش را در جاسيگارى انداخت. لباس‏هايش را در آورد و روى صندلى گذاشت. بعد كنار تخت نشست و بدنش را به بدن مرد ماليد. دست‏هايش را زير سرش گذاشته بود. زن روى پاهايش نشست. تلويزيون را روشن كرد و مشغول شد. از آينه‏ى روى سقف انحناى بدن زن را مى‏ديد كه روى بدنش موج مى‏زد. صداى ناله‏ى زن با صداى تلويزيون درهم آميخته بود. خنديد. سعى كرد خودش را نگهدارد. دستش را روى بدن و سينه‏هاى زن كشيد ولى خنده‏اش بند نمى‏آمد. زن سرش را بلند كرد و چشمش به مرد افتاد. اول چيزى نگفت و به‏كارش ادامه داد. باز هم خنديد. زن با صداى بلند به مرد فحش داد. كنار اطاق رفت و شلوار و پيراهنش را پوشيد. بارانى‏اش را دست گرفت. از جيب بغل بطرى ودكا را و از جيب ديگر بسته‏ى پسته را بيرون كشيد و جلوى زن گرفت. زن باز هم فحشش داد. مرد خنده‏اش گرفت. از در بيرون آمد. از سالن كه رد مى‏شد زن‏ها را ديد كه به او نگاه مى‏كردند و قهقهه مى‏زدند.
از پله‏ها پايين آمد. تلوتلو مى‏خورد. دستش را به نرده‏ى پله‏ها گرفت. چند دقيقه‏اى در همان حال ايستاد. بعد وارد سالنى شد كه در آن اطاقك‏هاى كوچكى را نصب كرده بودند. جلوى يكى از اطاقك‏ها ايستاد. تصاويرى از فيلم‏هاى لختى روى در اطاقك زده بودند. ژتون‏ها را در سوراخ در ورودى انداخت و وارد شد. در را پشت سر خود قفل كرد. تلويزيونى كوچك فيلمى را نشان مى‏داد. روى صندلى چمباتمه زد. از جيب بغلش ودكا را در آورد. تمام شده بود. شيشه را روى زمين انداخت. بعد بارانى را روى پاها و سرش كشيد.
خودش هم نفهميد كى و كجا خوابش رفته بود. اوايل صدايى را نمى‏شنيد. تنها ساعت‏ها بعد صداى كسى كه با مشت، محكم به در مى‏كوفت بيدارش كرد. نمى‏دانست چند ساعت گذشته است. ايستاد. پايش خواب رفته بود. در را باز كرد. پيرمرد نظافتچى بد و بيراه مى‏گفت. زير لب پوزش خواست. توى سالن از زنها و آدم‏هاى ديگر خبرى نبود. از در ورودى آفتاب به‏داخل مى‏تابيد. نور آفتاب چشمش را آزار مى‏داد. از سالن بيرون آمد. پيرمرد در را محكم پشت سرش بست.
صبح شده بود ولى هوا سوز سردى داشت. توى خيابان كسى پرسه نمى‏زد. كف خيابان با كاغذهاى رنگ وارنگ و مچاله فرش شده بود. كيسه‏هاى آشغال در هر گوشه تلنبار بود. سرش درد مى‏كرد و لرزش گرفته بود. سرفه‏اى كرد. حس كرد سرما خورده است. دستى به صورتش كشيد. ريشش در آمده بود. به ساعتش نگاهى انداخت. 7 صبح بود. مردى با جارويى بلند كاغذهاى كف خيابان را جارو مى‏كرد. سيگارش تمام شده بود. از پيرمرد سيگارى گرفت. پيرمرد سيگارى هم براى خودش گيراند. سرفه‏اش گرفت. لبه‏ى پالتو را روى گوش‏هايش كشيد. با پايش به كاغذى مچاله شده لگد زد. كاغذ چند قدم جلوتر افتاد. دوباره به آن لگد زد. آنقدر به اين كار ادامه داد تا به كوچه‏اى باريك رسيد. داخل كوچه پيچيد. سمت چپ به كافه‏اى خالى نگاهى انداخت. صندلى‏ها را وارونه روى ميزها گذاشته بودند. كسى داخل كافه را دستمال مى‏كشيد. به آنطرف كوچه نگاه كرد. پنجره‏ى طبقه‏ى بالاى خانه نيمه‏باز بود و باد پرده را به كنارى مى‏زد.
ته سيگارش را له كرد و به آن‏طرف كوچه رفت. جلوى در ورودى ايستاد. يقه‏ى بارانى‏اش را پايين آورد. با دست موهايش را مرتب كرد. بعد زنگ خانه را به صدا در آورد. گوشش را به در نزديك كرد. صدائى نمى‏آمد. دوباره زنگ زد. زن پنجره‏ى بالا را بازتر كرد پرده را كنارى كشيد و به پايين نگاهى انداخت. دقيقه‏اى بعد صداى پاى زن را شنيد كه از پله‏ها پايين مى‏آمد. در باز شد. زير لب سلامى كرد.
زن گفت: »چيزى شده؟« مرد به سرفه افتاد.
زن دوباره پرسيد: »اين چه ريختيه كه پيدا كردى. چته؟ مريضى؟«
گفت: »سرما خوردم. مى‏تونم بيام تو؟«
زن نگاهى به بالاى پله‏ها انداخت. بعد در را بازتر كرد.
داخل شد. همان جلو كفشش را در آورد و جورابهاى خيسش را دست گرفت. دنبال زن وارد آشپزخانه شد.
زن گفت: »برو دستشويى، آبى به سر و صورتت بزن. منم چايى مى‏گذارم و بخارى را روشن مى‏كنم.«
توى دستشويى رفت. همانطور كه جورابش را آب مى‏كشيد، در آينه چشمش به ربدشامبر حوله‏اىِ صورتى رنگِ زن افتاد كه روى گيره‏ى در آويزان بود. حوله‏ى سبز ديگرى كنارش بود. به مسواك‏هاى كنار دستشويى نگاهى انداخت. انگشتش را روى هر دو مسواك كشيد. خشك بودند. دست و صورتش را هم با آب گرم شست. تيغ صورت‏تراشى را برداشت كه ريشش را بتراشد. نگاهى به تيغ انداخت. منصرف شد و آن را كنارى گذاشت. حوله‏ى صورتى رنگ را برداشت و به دست و صورتش كشيد. حوله را بوييد. بوى عطر زن را مى‏داد. جوراب‏هايش را برداشت و به آشپزخانه برگشت. زن تنها بود. بخارى ديوارى را هم روشن كرده بود. كفش‏هايش را از كنار برداشته بود و نزديك بخارى گذاشته بود. مرد جوراب‏ها را روى كفش‏هايش گذاشت. زن همان‏طور كه چاى خشك را در قورى مى‏ريخت گفت:
- »مگه خونه نبودى؟«
گفت: »كار داشتم، تو شهر نبودم. تازه اومدم.«
نگاهى به بالاى پله‏ها انداخت. كسى نبود. صندلى ديگرى را جلو كشيد و پاهايش را روى آن دراز كرد. زن در يخچال را باز كرد و پنير و تخم‏مرغ را بيرون آورد. مرد به پشت زن نگاه كرد. ربدشامبر سفيد بلندى پوشيده بود كه با بندى از همان جنس به دور كمرش بسته شده بود. خم شد و دست‏هايش را كنار بخارى گرفت.
زن گفت: »از بالا با اين قيافه كه ديدمت فكر كردم حتماً بلايى سرت اومده.«
از گنجه‏ى آشپزخانه دو تا فنجان برداشت. قورى چايى را هم برداشت و براى خودش و مرد چاى ريخت. درِ يخچال را باز كرد و شيشه‏ى عسل را بيرون آورد.
- »اين عسل رو با چاييت بخور! براى سينه‏ت خوبه.«
آشپزخانه گرم شده بود. به بالاى پله‏ها نگاهى انداخت. كسى نبود. زن باز هم نان گرم كرد. در سكوت نشستند و خوردند. صبحانه كه تمام شد از جاى بلند شد. جورابش را از كنار بخارى برداشت و كفشش را كه حالا گرم شده بود پوشيد.
گفت: »بايد برم خيلى كار دارم.«
زن به دستشويى رفت. دقيقه‏اى بعد با قرص‏ها و شربت سينه در دست برگشت. قرص‏ها را با آب خورد. شيشه‏ى شربت سينه را هم در جيب بغل بارانى‏اش گذاشت. تشكر كرد. زن چيزى نگفت. در را باز كرد و خارج شد. زن در را بست. مرد به آن‏طرف خيابان رفت. لحظه‏اى برگشت. پنجره نيمه باز بود و باد پرده را بيرون مى‏زد.
دسامبر 1996